X
تبلیغات
هنر چوب

هنر چوب

ويژگيهاي چوبهاي مختلف مورد مصرف در مبل سازي:

ويژگيهاي چوبهاي مختلف مورد مصرف در مبل سازي:
نام حالت ظاهري خواص مكانيكي خواص فني مورد مصرف

راش
_سفيد مايل به صورتي _قابليت تورق كم
_قابليت خمش كم
_كار با آن آسان
_مقاومت در برابر قارچها كم
_كنده كاري و مبل سازي،روكش و تخته چند لا

ون
_سفيد صدفي مايل به صورتي _قابليت تورق متوسط _قابليت ارتجاع خوب _كار با آن آسان
_ خوب برق ميشود
_مبل سازي
_اربابه سازي


نارون
_چوب جوان، سفيد و زرد رنگ
_چوب پير قهوه اي مايل به قرمز
_قابليت تورق كم
_ قابليت خمش زياد
_كار با آن آسان
_چوب پير مقاوم در برابر عوامل مخرب
_مبل سازي و خراطي _نجاري ساختمان

بلوط
_قهوه اي
_قسمت مركزي منظم
_ لكه هاي بزرگ
_قابليت تورق متوسط _كاربا آن نسبتاً
_ مقاوم در برابر عوامل مخرب
_مبل سازي
_ پاركت
_ بشكه سازي

شاه بلوط
_ قهوه اي مايل به زرد
_ رشته مركزي نامنظم
_قابليت تورق زياد _كار با آن آسان
_ مقاوم در برابر قارچها و حشرات
_مبل سازي
_ پاركت
_ بشكه سازي

نمدار يا زيزفون
_زرد كم رنگ يا صورتي _قابليت تورق كم
_قابليت خمش و الاستيكي چوب
_كار با آن آسان
_ ميخ كاري آسان
_منبت كاري و مبل سازي
_ اسباب بازي سازي و خراطي

گردو
_خاكستري كم رنگ يا قهوه اي _قابليت تورق كم
_ قابليت ارتجاع كم
_ مقاومت در برابر ضربه متوسط
_كار با آن آسان حساسيت در مقابل كرم چوب خوار _مبل ساي
_خراطي
_ مدل سازي

افرا
_سفيد مايل به زرد يا صورتي _ قابليت تورق كم
_ قابليت ارتجا ع كم
_كار با آن آسان _حساسيت در مقابل كرم خوردگي _مبل ساي
_خراطي
_ مدل سازي

چنار

_سرخ مايل به قهوه اي _قابليت تورق كم
_ مقاوت در برابر ضربه كم
_ مقاومت در برابر فشار زياد
_كار با آسان _حساسيت در مقابل كرم خوردگي _ارابه سازي
_ ملزومات چوبي


كاج ايراني
_سفيد تا زرد يا قرمز و قهوه اي روشن _قابليت تورق زياد _كار با آن خيلي آسان
_ مقاومت در مقابل عوامل مخرب
_كلاف مبل سازي و آشپزخانه
_ كاغذ سازي


توسكا
_صورتي سرخ تا قرمز روشن _قابليت تورق خوب
_ شكننده ولي كمي حالت الاستيسيته دارد
_كار با آن اسان_ به آساني شكاف ميخورد و خوب رنگ ميشود _جعبه سازي
_ خانه هاي چوبي

برچسب‌ها: ويژگيهاي چوبهاي مختلف مورد مصرف در مبل سازي
+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:47  توسط منوچهر مزداپور  | 

روكش

روكش
روكشهاي طبيعي(چوبي) : اين نوع از روكش از گونه هاي مرغوب پهن برگان و گاهي سوزني برگ تهيه مي شود و به روشهاي لوله بري، تراشه زني (كاردي يا اسلايسر )، تكه بري (محوري) و اره اي تهييه كرد
طبقه بندي روكشها از نظر كاربرد
روكشهاي نمايي: اين قبيل روكشها از چوبهاي منقش پهن برگ مانند، ملچ،افرا به روش كاردي تهييه مي شود.اين نوع روكشها به علت نقوش زيباي آن مانند:نقوش چشم بلبلي، نقوش مواج، نقوش نواري، و لايه اي بسيار گران قيمت هستند
روكشهاي تجاري: اين نوع روكشها اغلب از چوب پهن برگان به روش لوله بري تهييه مي شوند و بيشتر براي مبلمان درجه دو استفاده مورد استفاده قرار مي گيرد
روكشهاي بسته بندي: اين نوع روكشها از چوبهاي ارزان قيمت تهييه مي شوند و نا مرغوب هستند و از آن براي كارهاي كم ارزش استفاده مي شود
گونه هاي مورد مصرف در تهيه روكش: در كشور ما به علت وجود جنگلهاي پهن برگاز گونه هاي راش، توسكا، گردو، افرا، و به ندرت از بلوط روكش تهييه مي شود.در كشورهاي اروپايي از گونه هاي بلوط، راش، توس، و تعدادي از گونه هاي سوزني برگ مانند دوگلاس استفاده مي شود در ضمن انواع چوبهاي منقش مانند: زبرانا، ماهاگوني، جك(پاليساندر)نيز از مناطق استوايي و نيمه استوايي امريكا،افريقاو هندوستان به اروپا و امريكاحمل و در آنجا تبديل به روكش مي شود
موارد مصرف روكش: از روكش مي توان در صنعت تخته لايي، صنايع فرميكا ، صنايع دكوراسيون چوبي، و روكش كردن تخته خرده چوب استفاده نمود.از روكشهاي ضخيم مي توان در صنايع ديگر مانند: كبريت سازي، خلال دندان سازي، چوب بستني، سبد سازي استفاده نمود
منابع مهم توليد روكش در ايران: شركت ايران چوب، درب و تخته چند لايي شهيد رجايي، روكش چوبي ايران، شركت سهامي نكا چوب
روكش مصنوعي: روكشهاي مصنوعي ورقه هاي نازك كاغذي يا پلاستيكي هستند كه براي پوشش فراورده هاي چوب به كار ميروند. روكشهاي مصنوعي از نظر نوع رنگ و نقش (نقش موج چوب،موزاييكي،ساده،رنگي،...) و ضخامت داراي انواع متفاوتي است. به علت كاربرد مواد حفاظتي، رنگي و چسب بر روي روكشها مصنوعي، صفحاتي كه با اين روكش پوشش داده مي شوند، در برابر رطوبت و حرارت مقاوم هستند و در كارهاي ساختماني، دكوراسيون،وموارد ديگر مورد استفاده قرار مي گيرد

برچسب‌ها: روكش
+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:46  توسط منوچهر مزداپور  | 

چوب :

 
چوب :

اسمی است عام و به تنه درختان چند ساله گفته میشود .
برای تقسیم بندی درختان بهتر از نوعی تقسیم بندی استفاده شود که استثنای کمتری داشته باشد .پس انها را بر اساس شکل ظاهری برگهایشان تقسیم بندی کرده اند . بدین ترتیب میتوان درختان را به دو گروه تقسیم کرد :
1. سوزنی برگان
2. پهن برگان

1. سوزنی برگان
درختانی که دارای برگهای کشیده و باریک هستند . رنگ چوب انها معمولا" روشن و چوبهایشان نسبت به افات و امراض , درجهء حرارت و بی ابی مقاوم هستند .بافتی سست و نرم ونسبتا" سبک و بدون نقش دارند . حدود حلقه های رویش سالیانه کاملا" مشخص است و دارای ساقهء بلند وکشیده هستند .

2. پهن برگان :
درختانی که دارای برگهای پهن هستند و معمولا" درنواحی گرم و مرطوب و معتدله میرویند و در فصل سرد به خواب میروند . چوب این درختان دارای بافت و ساختمان بسیار متفاوتی است که از سست ترین و سبک ترین تا سخت ترین و سنگین ترین و رنگین ترین چوبها در میان انها وجود دارد و به همین دلیل در کارهای هنری کاربرد بیشتری دارند . نسبت به افات و امراض , بی ابی و درجهء حرارت از مقاومت کمتری نسبت به سوزنی برگان برخوردارند .

معایب چوب
:
1.معایب طبیعی
2.معایب ناشی از عوامل خارجی
1. معایب طبیعی :
1. گره یاجهت الیاف چوب , که شامل گره مرده و گره زنده میشود . گره زنده در معرق کاربرد دارد .
2. پیچیدگی چوب
3. حفره
4. غدد یا جوش چوب
4. ترک
5. زخمی شدن
6. برونچوف چوب (قسمتهای نرم و جوانی که مستعد حملهء حشرات وافات و پوسیدگی است)
7. روئیدن در مرکز
8. روئیدن غیر مرکزی
9. رشد نامتعادل

معایب ناشی از عوامل خارجی :
1. قارچها و کپکها : که از نشانه های ان در چوب ایجاد رگه و لکه های کبود است .
2. پوسیدگی : که در اثر عواملی چون تماس با خاک , اب و مواد شیمیایی بوجود امده و نشانهء ان ایجاد رگه ها و لکه های روشن و سفید روی چوب است .
3. حشرات : مانند سوسک شاخدار, جیرجیرک ,موریانه و لیکتوس .


صفات فیزیکی چوب :
1. رنگ چوب
2. نقش وموج
3. بو
4. سختی
5. وزن
6. صوت

صفات مکانیکی چوب :
1. قابلیت شکافتن داشته باشد
2. قابلیت انحناء
3. قابلیت خم
4. حالت فنری

چوب در معرق از چهار جهت بررسی میشود :
1. بافت :
هر چه مقدار اب جذب شده درخت بیشتر باشد پس از خشک شدن سلول ها فاصلهء بیشتری از یکدیگر پیدا میکنند و چوب سبک تر و بافت ان نرم ترمیشود . و هر چه میزان اب جذب شده کمتر باشد پس از خشک شدن سلول ها فاصلهء کمتری پیدا میکنند وفشرده تر میشوند و چوب سخت تر و سنگین تر میشود .

2. نقش :
نقشی که روی چوب ایجاد میشود به نوع درخت فصل رویش مواد معدنی موجود درخاک اب و هوا و فصل برش بستگی دارد .

3. درخشنگی :
چوبی که پس از پرداخت درخشندگی بیشتری داشته باشد از ارزش بیشتری برخوردار است.

برچسب‌ها: چوب
+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:45  توسط منوچهر مزداپور  | 

اتصالات در صنایع چوب

اتصالات در صنایع چوب

چكيده :

اتصال واژه ای است عربی و به معنای رسیدن واتصالات جمع آن بوده است و در اصطلاح چوب عبارتند از بند وبست دادن دو یا چند قطعه چوب در یکدیگر ومقید کردن آنها برای دست یابی به محصول چوبی مورد نیاز از آنجایی که می توان مصنوعات چوبی را یکدیگر و یک تکه و یک پارچه تهیه نمود از این روسعی می گردد که با استفاده از قطعات چوب ومتصل نمودن آنها به یکدیگر به لوازم و وسایل مورد نیاز دست یافت. چوبهای یک تکه را بدان لحاظ نمی توان در ساخت وسایل چوبی بکار برد که اولا:حجم ساخت و غیر قابل حرکت در پاره ای از کار ها خواهند ثانیا:مسایل رطوبتی چوب همواره،برای مصنوعات چوبی مشکل افرین خواهد بود ثالثا:در بعضی از زمینه های کاری چوب در جهت راه وبی راه قرار خواهد گرفت و در نتیجه شکننده و غیر قابل استفاده و از همه مهمتر ساخت با چوب یک تکه مستلزم قطر زیاد وحجم زیاد کار وهزینه بالا خواهد بود .و در پایان محصول تولید شده از زیبایی بر خور دار است ولی از مقامت واستحکام کافی بر خوردار نیست.و اساسا وسایل وابزار برای انجام این قبیل امور در اختیار نیست.

کلمات کلیدی:
چوب ،اتصالات ،چسب چوب ،ابزارالات اتصال

مقدمه :
علاقه روز افزونی برای ساخت ساختمان های کنده ای در میان افراد نواحی جنگلی دیده میشود. این طیف ساختمانها در بر گیرنده ی منازل ساده و کوچک تا ساختمان های بزرگ و دائمی میباشد
چوب يكي از اولين موادي است كه بطور طبيعي و فراوان در دسترس بشر قرار داشته است.از اين رو تاريخ استفاده از آن به زمانهاي خيلي دور مي رسد.نا آشنائي انسانهاي قديم به ادوات مناسب جهت تبديل اين جسم،به طوري كه تاريخ نشان مي دهد،مصرف آنرا محدود مي ساخته ولي با پيشرفت زندگي و امكانات بهتر تبديل چوب به صورت­هاي مختلف هر چه بيشتر توسعه يافته است.
بطور كلي مصارف چوب در گذشته هم شكل سنتي خود را حفظ كرده بود و از قرنهاي متمادي بدون تغيير وتحول چشم گيري در جوامع انساني رايج بوده است.اين مصارف شامل استفاده ازچوب در تهيه؛دسته افزار،گهواره،خانه سازي، تختخواب، نرده بام،وسائل كشاورزي،كشتي و قايق سازي،وسائل نخ ريسي و بافندگي،وسائل جنگي و شكار،ميز و نيمكت،دروپنجره سازي و گاري سازي،تابوت سازي و سوخت،بوده است
.تالار های بزرگ شوش وتخت جمشید دیوارهای سنگی وآجری داشت. اما با شبکه تو در تو وجالب وتیرهای چوبی پوشیده شده بود. در سال 1938 تیرهای ذغال شده به قطر 17 تا 25 سانتیمتر از زیر خاک بیرون آورده شد. تیرهای سقف روی ستونهای سنگی یا چوبی قرار گرفته بود و در یکی از این سنگها منقور داریوش می بینیم که در روی تخت کنده کاری شده ای که ضاهرا از چوب ساخته شده نشسته، ودر باریان را پذیرفته است در زمان پادشاهی ساسانیان0212تا615میلادی ووقتی که طاقهای ضربی وگنبدی جانشین بامهای تخت گردید میله

می شد به هنگام هجوم اعراب _در حدود 650میلادی)حرفه چوب بری رونق فراوان گرفت مسجد ها اول دارای ستونه وسقف چوبی بودند

درجه بندی چوب برای اتصال :
میدانیم که تنه درخت مقداری معایب طبیعی رشد دارد که به چوب آلات استحصالی منتقل میشود.مانند تابیدگی الیاف ،گره ها و الیاف عرضی یا مورب که از مخروطی بودن تنه ناشی می شود.علاوه بر ان،معایب دیگری از قبیل پوسیدگی ،ترک وشکاف در چوب به وجود می اید. در معایب مقاومت و کیفیت چوب را کاهش می دهد:به همین جهت باید کیفیت مکانیکی چوب را با توجه به این معایب تعین کرد. این عمل را درجه بندی کردن چوب می گویند .چوب الات را با در نظر گرفتن خوصیات ظاهری آنها درجه بندی می کنند.این روشی قدیمی است که هنوز هم رواج دارد وبه درجه بندی بندی نظری معروف است.و برای آن قواعدی نیز تدوین کرده اند .امروزه در بعضی از کشور ها درجه بندی چوب آلات ساختمانی سوزنی برگان را با ماشین انجام می دهند که علامت قردادی تعین می کندد .و این علامت را درجه بندی کننده روی چوب می زند. که وسیله اطمینان در دادو ستد و کنترل کیفیت اجزای ساختمانی ساخته شده از آن است.

الف) اندازه بری چوب



ضرورت اتصالات: استنفاده از اتصالات می تواند در ساخت مصنوعات چوبی به سازنده کمک شایانی توجه ای نماید. انواع سازه ها را می توان به سادگی ساخت و اتصلات دارای ویژگیهای زیر می باشد:
-استفاده از کمتیرین میزان چوب
- استفاده از کمترین وقت
- ایجاد مقاومت بالا
- ایجاد زیبایی بیشتر وتنوع ساخت برای یک نوع محصول
- پایین بودن هزینه به پاس استفاده از چوبهای با ابعاد کوچکتر

قدیمی ترین وسیله اتصال قطعات چوب میخ است . ودر اندازه و شکلهای مختلف سر،بدنه و نوک تولید می شود. شکلهای نمونه از سر و بدنه انواع میخ را می توان در شکل دید .
با توسعه کاربرد وسلیل ماشینی بیشتر در خطوط تولید انبوه و فروارده های چوبی ،مانند چکش بادی،ساخت و مصرف میخ های دو سر و عرضه میخی خشاب شده به بازار رایج شد.
کاربرد میخ روی اجزای چوبی ساختمان محدئد به اتصلاتی است که در انها ضخامت عضو فرعی اتصال کم باشد مانند-کمبه کوبی و اتصال مهار بند به ستون های کلاف دیوار.
کاربرد پیچ در اتصال



چسبها موادی هستند که با به کاربردن آنها دو یا چند قطعه به هم متصل می شود . .معمولا نجار،سریشم که از استخوان و تکه های چرم ساخته شده است به کار می رود. برای کار های ظریفتر سریشم ماهی ترجیح دارد .سریشم حیوانی از جوشاندن قطعات استخوان ،پوست ، شاخ، سم، شیرو خون حیوانات تهیه می شوند .در شهرستانها شمال ایران تهیه می شود و کیسه هوای خاویار،ماده اولیه آنست.برای سریشم زدن نجار تعدادی قید (گیره، پیچ دستی، تنگ) در اختیار دارد.

اتصالات از قدیم ایام توسط صنعت گران و طراحان چوبی طراحی و بدست اجرا سپرده شده است و گذشت زمان اتصالات تکامل یافته واز انواع ساده و به انواع پیچیده و مستحکم تبدیل گشته وامروزه علاوه بر اتصالات که در گذشته بر روی چوب زده می شد از اتصالات فلزی نیز استفاده می شود،خوصصا در ساخت وسایل صفحه ای کاربرد اتصال دهنده مدرن حائز اهمیت است.اتصالات در صنعت چوب بر سه دسته تتقسیم می شود و این سه دسته عبارتند از:
اتصال عرضی(پهلو به پهلو)
اتصال طولی(سر به سر) نمونه اتصال طولی و عرضی


اتصال گوشه ای یا زاویه ای
اتصالات عرضی:
ان دسته از اتصالات هستند که موجب تزایه سطح می گردد بر این اساس ناچار هستیم در اتصالات عرضی دو یا چند تخته در کنار یکدیگر درز می شوند و در محل درز بر روی آنها اتصال زده می شوند وعبارتند از اتصال با درز ساده وپشت بند، اتصال قلیف ،اتصال دوبل ، اتصال کام وزبانه جداگانه و اتصال نیم نیم .در اینجا قبل از اینکه اتصالات عرضی وانواع آن گفته شودبه اصل درز کردن چوب اشاره شود.از یک گونه و یک جنس -ب-از چوب جوان با چوب جوان –ج- چوب پیر با چوب پیر
چون چوبها از لحاظ رطوبتی وگونه متفاوت هستند .همکشیدگی واکشیدگی متفاوت بر این اساس سعی می شودکه با رعایت گونه وجنس چوب نسبت به چوب جوان وچوب پیر توجه کرد.
درون چوب با درون چوب وبرون چوب با برون چوب:درون چوب عبارتند از:قسمت مرده گیاه که مواد زاینده گیاهی آن در آن تجمع می یابد ودارای رنگ روشن بوده،و قسمت زنده فعال گیاه محسوب می شود.
برون چوب عبارتند از: دارای رنگ روشن بوده وقسمت زنده فعال درخت محسوب می شود.در نتیجه نمی توان این دو چوب را در یک گونه کنار هم درز نمود چون دارای واکشیدی های نا مساوی می باشند.لذا رعایت این که درون چوب با درون وبرون چوب با برون چوب درز نماید متصل نمایند در هر کارومصنوعاتی قابل توجه می باشد
چوبهای شعاعی با چوبهای شعاعی و چوبهای مماسی با مماسی که آن دسته از چوبهایی هستند که جهت برش آنها در تنه درخت ازبیرون به طرف مغز درخت می باشد (هم جهت با پره های چوبی)و چوبهای مماسی چوبهایی هستند که خط برش مماس بر دوایر سالیانه میباشد.
نحوه درز کردن به وسیله تنگ


نحوه متصل کردن چوبها در کنار هم

چوبهای یک تکه را بدان لحاظ نمی توان در ساخت وسایل چوبی بکار برد. اتصالات از قدیم ایام توسط صنعت گران و طراحان چوبی طراحی و بدست اجرا سپرده شده است و گذشت زمان اتصالات تکامل یافته واز انواع ساده و به انواع پیچیده و مستحکم تبدیل گشته وامروزه علاوه بر اتصالات که در گذشته بر روی چوب زده می شد از اتصالات فلزی نیز استفاده می شود.
خرپاها از مفيد ترين فرم ساختماني هستند كه در انواع ساختمانها وماشينها به كار مي رود از لحاظساختمانهاي خرپايي،در مقابل نيروهاي واردآمده مقاومت بسياري دارند واز لحاظ اقتصادي نيز ساختن آنها مقرون به صرفه است .اتصال ميله هاي خرپاها به يكديگر چنانچه فلزي باشند ،به وسيله ميخ وپيچ انجام مي گيرد .وچنانچه خرپاي چوبي باشد،اتصالات آنها به سقفهاي با دهانه هاي زياد ونيز
پله ها به كار مي برند سنگين ،مثل جرثقيلها،نيز از خرپا استفاده ميکنند. .
برچسب‌ها: اتصالات در صنایع چوب
+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:44  توسط منوچهر مزداپور  | 

آشنايي با انواع چوب

آشنايي با انواع چوب
 

توسكا : Alnus

دو گونه توسکاي قشلاقي و ييلاقي به نام هاي علمي Subcordate Alnus و Glutionose Alnuse در ايران وجود دارد. نام هاي محلي توسکا، تسکا و توسهاست.
چوب درون نامشخص، رنگ کرم مايل به قرمز، دواير ساليانه پهن با حدود نسبتامشخص و موجدار در مقطع عرضي و پره چوبي آجري شکل قرمز رنگ در مقطع شعاعي و دوک هايظريف (پره ها) در مقطع مماسي از خصوصيات ظاهري چوب است. چوبي نيمه سنگين تا سبک استکه به دليل پرداخت و رنگ پذيري شکاف خوري و ابزار خوري خوب در صنعت مبلمان مصرفدارد ولي کم دوام بوده که البته در آب دوام قابل توجهي دارد. بيشترين ميزان فروش رادر بازار چوب فروشان پس از راش را داراست که البته در حال حاضر مهمترين مورد مصرفآن طبق آمار موجود در کارخانجات تخته لايه سازي آن در برابر آب در ساختن بناهاي آبينيز مصرف ميشود. قيمت چوب توسکا به صورت الواري در سال بوده است.


راش : Brich

نام علمي اين چوب Fagus orientalis نام فارسي و بومي راش و مرس و نامانگليسي آن Beech است. از خواص ظاهري چوب راش درون نامشخص و به رنگ کرم مايل بهقرمز است.
دواير ساليانه فشرده و در نتيجه در مقاطع طولي داراي خطوط کم و بيشمشخص ناشي از آن است. از بارزترين خصوصيات شايد بتوان به پره هاي چوبي در مقاطعطولي اشاره کرده که در مقطع شعاعي به پرمگس و در مقطع مماسي به دوک معروفند و اينپره ها به صورت لکه هاي قرمز ديده ميشود. چه بسا گاهي اين پرمگس هاي زيبا عيب محصوبميشوند چرا که به عقيده نجاران اين بخشهاي چوب پس از رنگ کاري سياه ميشوند. گونهراش چوبي نيمه سنگين و داراي بافتي همگن و تقريبا مقاوم در برابر حشرات و قارچهاست. گرده بينه هاي درجه 1 و 2 راش در ايران بيشتر به مصرف کارخانجات روکش و تخته لايهمي رسد و گرده بينه هاي درجه 3 پس از تبديل به الوار به بازار تهران (پل چوبي) روانه مي شوند. بنا به اطلاعات بازار ميزان تفاوت قيمت آن در 6 ماهه نخست در بازارتهران بوده است. به دليل بافت همگن و درجه سختي مناسب اين چوب بيشترين تقاضا رابراي خريد به منظور تهيه مبل در بازار دارد. همچنين به دليل قابليت آغشتگي با انواعمحلولهاي حفاظتي بيشترين گونه مصرفي در کارخانه هاي اشباع است. البته اخيرا گونههاي خارجي راش از طريق آذربايجان وارد ايران شده است که بنا به ادعاي مبل سازان وفرشندگان چوب کيفيت چوب راش ايراني را ندارد ولي به دليل ابعاد و رطوبت مناسب تختهها ميزان ضايعات کمتري، در امر فرآيند توليد دارد.



ملچ

چوبيبه رنگ قهواي مايل به قرمز است و گاهي اوقات رگه هاي سبز رنگي در آن ديده ميشود. چوبي درشت بافت، نيمه سخت و نيمه سنگين، نسبتا بادوام و در برابر ضربه بادوام ونسبت خمش مقاوم است. از اين چوب بيشتر در ساختمانهاي چوبي، ساخت مبلمان، روكش، قايقسازي، وسايل ورزشي، در و پنجيره و تخته لائي استفاده مي شود .


افرا : Maple

اين خانواده داراي گونه هاي مختلفي در ايران است از جمله ميتوان افراپلت، افرا شيردار و کيکم را نام برد. بزرگترين و فراوان ترين افراي ايران اپلت بانام علمي insigne Bosso و نام انگليسي Maple است.
اين گونه چوب درون نامشخص، چوبسفيد مايل به کرم با درخشندگي کم و بيش صدفي دارد. دواير ساليانه به دليل فشردگيچوب تابستانه در مقطع عرضي کاملا مشخص و در مقطع مماسي نقوش مواج و در مقطع عرضينقوش رگه اي مانند ايجاد کرده است که پره هاي چوبي ظريف و قهوه اي رنگ و براق در دومقطع مختلف طولي به صورت لکه ها و دوک ها نمايان است. چوبي نيمه سنگين با پرداختآسان و هم کشيدگي کم باعث شده تا در صنعت مبلمان و روکش گيري جايگاه ويژه اي داشتهباشد.


گردو

چوبي ريز بافت، به رنگ خاكستري مايل به قهواي تيره وداراي نقوش زيبا و نسبتاً با دوام است. اين چوب نيمه سنگين و نيمه سخت و در مقابلفشار، خمش و كشش مقاوم است. از اين چوب بيشتر در كارهاي هنري و تزييني، تهيه روكش،خراطي ساخت مبلمان، ساخت الات موسيقي، قنداق تفنگ، مجسمه سازي، منبت كاري و معرقكاري استفاده مي شود.



چنار
چوبي به رنگ سفيد روشن تا قرمز مايلبه قهوه اي است كه لكه هاي قهوه اي صدفي دارد . چوبي است نيمه سخت وسنگين و با دوامكه از آن براي ساخت دربهاي اماكن متبركه، دسته ابزار، صندلي، غربال، صندوق استفادهمي شود.



بلوط
چوبي به رنگ قهوه اي روشن تا تيره، درشت بافت و بادوام است. اين چوب نسبتاً نيمه سخت و نيمه سنگين تا سنگين است و در برابر سايشمقاومت زيادي دارد و بهترين چوب براي پاركت، ساخت مبلمان تهيه روكش، تراورس را آهن،مدل سازي است.


تبريزي

اين چوب به رنگ سفيد تا كرم روشن است واغلب لكه هاي سياه رنگ و يا قهوه اي دارد. چوبي است نسبتاً نرم، سبك كه دوام زياديندارد و كار با آن آسان است. براي ساخت كاغذ سازي، كبريت سازي، جعبه سازي، ادواتكشاورزي از آن استفاده مي شود.

ممرز

چوبي ريز بافت به رنگ سفيد تاسفيد مايل به كرم و سخت و نيمه سنگين است . اين چوب در مقابل ضربه و سايش مقاومتدارد و در كاغذ سازي، تخته خرده چوب سازي، تخته فيبر، واگن سازي، دسته ابزار،چوبهاي تونلي از آن استفاده مي شود.

كاج ايراني (روس)

واژه چوب روسيدر بازار چوب ايران به هر نوع چوب سفيد رنگ وارداتي از روسيه تلقي ميشود و کاربردآن هم چندان تفاوتي نمي کند در حاليکه اين چوب سفيد خود شامل گونه هاي کاملا متفاوتچون نراد، نوئل و انواع کاجها مي شوند.
همچنانکه گفته شد يکي از گونه هاي چوبيکه به چوب روسي معروف است Abies يا نراد است که نام رايج آن در دنيا Fir و Sapen است.
اين چوب فاقد درون چوب مشخص و به رنگ سفيد مايل به قرمز، فاقد مجاري صمغي،راست تار، سبک، واکشيدگي و همکشيدگي کم، قابليت ترک خوردن کم هنگام خشک شدن، بسيارخوش کار، سنباده خوري خوب، ميخ خوري و پيچ خوري عالي هستند ولي با وجود تمام مزايابه راحتي در مقابل قارچها دچار مرض لکه آبي يا لکه قرمز ميشوند از استحکام آن ميکاهد. حشرات نيز علاقه زيادي به لانه گزيني و تخم گذاري در آن دارند و بايد توجهداشت که چوبها داراي رگه قرمز به هنگام خشک شدن کاملا تاب بر مي دارند.
اين چوببه علت سبکي و ضريب الاستيته بالا از بهترين چوبها براي اسکلت ساختمان هاست. اليافبلند و خمير سفيد آن در کاغذسازي مصرف فراوان دارد. در ايران اين چوب غالبا درصنايع مبلمان استفاده مي شود.

نراد

چوبي به رنگ سفيد تا سفيد مايل بهكرم تا قهوه اي مايل به صورتي است، راست تار و داراي نقوش زيبايي است. چوبي استسبك، نرم و كم دوام كه كار با آن آسان است و در كارهاي ساختماني، قفسه سازي، بستهبندي از آن استفاده مي شود.

ماهاگوني يا آكاژو

آکاژوها به دو دستهآکاژوي آمريکايي و آفريقايي تقسيم ميشوند که اغلب آکاژوي آفريقايي در بازار ايرانيافت ميشود. نام علمي اين گونه Khaya inveeonsis و از خانواده Miliacea است. نامهاي محلي متفاوتي در کشورهاي مختلف آفريقا دارد. درون چوب قرمز رنگ و برون چوب نازکسفيد مايل به صورتي رنگ دارد. بافت يکدست و وجود پرمگسهاي درخشان و براق که باتغيير جهت نور درخشش متفاوتي دارند از ويژگيهاي شاخص اين چوب است. در مقطع شعاعينقوش نواري صدفي و در مقاطع مماسي نقوشي متنوع چون موجي، مجعد، جناغي دارد. يکي ازپرمصرف ترين چوب هاي دنيا براي تهيه روکش هاي قيمتي است. به دليل همکشيدگي وواکشيدگي کم در هنگام خشک شدن کمتر دچار عيب مي شود. ضربه پذيري خوب، پرداخت عالي،پيچ خوري و ميخ خوري بالا از خصوصيات بارز اين چوب است ولي رنگ پذيري و واکس خوريبايد همراه با بتونه کاري انجام شود. در تهيه روکش و مبلسازي بيشترين مصرف راداراست. به دليل ضربه پذيري و ضريب الاستيسيته بالا در تهيه قايق هاي بادباني وتفريحي مناسب است.لازم به ذکر است که چوبهاي ديگري نيز تحت عنوان آکاژو در بازارديده ميشوند که اسامي واقعي آنها سيپو، کيسپو و ساپلي است.


آكونه (گابون)

چوبي است به رنگ صورتي كم رنگ تا پر رنگ، سبك، نرم، ريزبافت و كمدوام كه به خوبي ورقه ورقه مي شود. براي تهيه كاغذ سازي، قايقهاي سبك، و غيره از آناستفاده مي شود.

ساج (تيك)

چوبي است به رنگ قهوه اي طلايي تا قهوه ايپنج پر رنگ با خطهاي سياه كه بسيار سنگين و با دوام است. اين چوب در صنعت كشتيسازي، صنايع ظريف به خصوص خاتم كاري، ساخت ابزار آزمايشگاهي، روكش گيري، قسمتهايبيروني و داخلي ساختمان موارد مصرف دارد.

چوب آبنوس

آبنوس درخت سياهرنگي است يا چگالي نسبتاً بالا و بسيار خوش بو. تنه داخلي چوب به رنگهاي مختلف زردسفيد تا قهوه اي و سياه ديده مي شود و انواع مختلف چوب ابنوس : ابنوس سياه، آبنوسمرمري يا مرمري آندامان، آبنوس كاكي . آبنوس به دليل سختي و استهكام بالا در اختوسايلي نظير انواع مبلمان، ميز و صندلي ، پيانو مورد استفاده قرار ميگيرد.

چوب افراي سياه
براي ساخت لوازمي هم چون خط كش و دكوراسيون بزرگاستفاده مي شود.

چوب والسا - بالسا

سبك ترين چوب تجاري است دارايسفتي و قابليت فرم دهي فراواني است. و به رنگهاي سفيد تا زرد روشن و قهوه اي ملايمديده مي شود. از چوب بالسا در ساخت قطعات صنعتي ظريف مانند: ديوار سازي داخل هواپيما، در ساخت ماكت ها ، و آثار هنري استفاده مي شود.

زبان گنجشك (ون)

چوبي است داراي مقاومت و سختي مناسب و داراي قابليت فرم پذيري مناسب. رنگ اين چوب عموماً زرد ملايم است كه براي ساخت كه براي ساخت قطعات چوبي مانند قابو فرم تابلو ها، عصا، راكت تنيس استفاده مي شود.



چوب شمشاد

چوب شمشاد به دليل تراكم بالاي آوند ها و ليفهاي آن داراي چگالي بالامي باشد. از اين چوب در كارهايي استفاده مانند خاتم كاري و و منبت كاري استفاده ميشود.


چوب لاله درختي

چوبي با بافتهاي نزديك و متراكم و به رنگزرد وجود دارد و به دليل كيفيت عالي در ساخت انواع مبلمان قيمتي، ظروف چوبي ، جعبهها ، اسباب بازي و غيره به كار مي رود.


چوب كاج بلسان ( Balsam fir )

چوب كاج بلسان يا چوب نراد كه از خانواده كاج است و به رنگهاي سفيد،قهوهاي، و با رگه هاي صاف و ظريف ديده مي شود و به طور عمده براي خمير كاغذ و جعبه سازيمورد استفاده قرار مي گيرد. اما شيره و صمغ حاصل از اين درخت به عنوان چسب شفاف بهكار مي رود و در رنگهاي مختلف روغني از آن استفاده مي شود.

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:43  توسط منوچهر مزداپور  | 

کاربردهای چوب

کاربردهای چوب
اگر بخواهیم کاربردهای چوب را خلاصه کنیم ، در سطح جهانی ، چوب یک ماده خام فراوان و تجدید شونده است که برای تولید انرژی و مواد شیمیایی بکار می‌رود . چوب همواره نقش مهمی را در تولید انواع وسایل به عهده داشته است که به مرور زمان ، اکثر آنها با مواد پتروشیمیایی جایگزین شده است . با وجود اهمیتی که مواد پتروشیمیایی دارند ، نباید فراموش کرد که منابع نفتی و فسیلی پایان پذیرند و قیمت آنها رو به افزایش است .
به علاوه ، نگرانی‌های زیست محیطی سبب شده است که به چوب و تبدیل شیمیایی آن به انواع سوخت و مواد شیمیایی ، توجه بیشتری بشود . در صنایع و موارد گسترده و گوناگونی کاربرد دارد، مانند: کشتی سازی ، هواپیما سازی ، صنعت حمل و نقل و بسته بندی ، کاغذ سازی ، ابریشم و چرم مصنوعی ، پارچه بافی ، فیلم سازی ، ساخت ابزار موسیقی و... .
چوب به عنوان یکی از مصالح ساختمانی در کلیه امور قابل استفاده مباشد و به علت برخورداری از تاب مناسب فشاری و کششی ، از آن علاوه بر مصارف روزمره ، برای ساختن پل‌ها و اعضای طاق‌های پوسته ای نیز استفاده می‌شود . چوب در تزئینات داخلی و خارجی ، به عنوان یکی از بهترین و زیباترین مصالح طبیعی به طراحان کمک شایانی می‌کند .
- معرق کاری
معرق چوب تلفيق و ترکيبي است از انواع چوبهاي خودرنگ، مواد و مصالحي مانند استخوان ، صدف ، روي ، مس ، عاج ، خاتم و غيره که در روي سطح چوبي ، نقشي را به وجود مي آورد . مواد و مصالحي که در ساخت معرق چوب به کار مي رود ، به دو گروه چوبي و غير چوبي تقسيم مي شوند :
1. مواد و مصالح چوبي : در معرق چوب از انواع چوب خودرنگ مانند گردو ، چنار ، عناب ، نارنج ، سنجد ، زبان گنجشک ، راش ، گلابي ، فوفل و بسياري از چوبهاي ديگر ، بنا به طرح مورد نظر و سليقه معرق کار انتخاب و استفاده مي شود .
2. مواد و مصالح غير چوبي : هنرمند معرق کار، بنا به ذوق و سليقه خود و طرح کار مي تواند از مصالح ديگري مانند عاج، استخوان
، صدف ، فيبرهاي مصنوعي ، خاتم ، مس و برنج استفاده کند .
ابزار و وسايل مورد نياز در ساخت معرق چوب
1. ميز کار :که بايد متناسب با قد معرق کار باشد.
2. تخته پيشکار :تخته اي کوچک و معمولاً نئوپان يا هفت لايي است که در جلوي آن شکافي به شکل هفت وجود دارد
.
3. کمان اره :که اره مويي بر روي آن بسته مي شود
.
4. اره مويي :تيغه اي برنده و بسيار ظريف است که اندازه هاي مختلفي دارد
.
5. در معرق کاري ابزار و وسايل ديگري مانند چوبساي، چکش، ميخ سايه، ميخ کش، تيزک و رنده به کار مي رود.
روش توليد معرق چوب
1. رنگ بندي :طرح مورد نظر را با توجه به رنگ، بافت و جنس مصالح مورد استفاده در معرق، رنگ بندي مي کنند.
2. علامت گذاري و خُرد کردن طرح :با توجه به رنگ بندي، طرح مورد نظر را علامت گذاري و شماره گذاري نموده، خرد کرده، بر اساس نوع مصالح، دسته بندي مي کنند
.
3 . برش کاري :هر قطعه طرح را با اره مويي به دقت مي برند
.
4. جفت و جور کردن :همه قطعه هاي طرح را مطابق علامت گذاري، کنار هم چيده، به يکديگر مي چسبانند، سپس در محل مربوطه روي زير کار پرس مي کنند
.
5. پر کردن زمينه با چوب :معرقي که زمينه آن با چوب پر مي شود، معرق «زمينه چوب» نام دارد.
-منبت کاری
واژه منبّت از نبات به معني گياه، گرفته شده است و در اصطلاح به نقش برجسته و کنده کاري روي چوب گفته مي شود .
وسایل مورد استفاده در منبت کاری
1. مغار
2. چکش چوبي (تخماق)
3. ديگر وسايل و ابزار

مغار: تيغه اي است فولادي با دسته چوبي يا پلاستيک فشرده که در مقابل ضربه، مقاوم است. مغارها به چهار گروه تقسيم مي شوند :
مغارهاي تخت :که تيغه اي تخت با لبه برش صاف دارد و براي دوربري خطوط و کنده کاري زمينه منبّت استفاده مي شوند . مغارهاي نيم واز : که داراي تيغه اي ناوداني شکل با لبه برش هلالي است و براي دوربري قسمتهاي منحني شکل و ساخت و ساز استفاده مي شود . مغارهاي لگويي : با تيغه اي ناوداني شکل و لبه برش نيم دايره است و از آن براي دوربري قسمتهاي دايره اي شکل و ساخت و ساز نقوش استفاده مي شود . مغار شفره : با تيغه اي ناوداني با لبه برش به شکل هفت است و از آن براي شيار زدن و دوربري اوليه نقوش استفاده مي شود . چکش چوبي وسيله اي است که از يک دسته و يک سر چوبي درست شده و منبت کاران براي ضربه زدن به سردسته مغار از آن استفاده مي کنند .
مراحل توليد منبت
1. انتخاب و آماده نمودن طرح و قطعه چوب مناسب براي منبت کاري
2. انتقال طرح روي چوب : که از طريق چسباندن طرح روي چوب، طراحي مستقيم، کپي کردن طرح، گرده کردن طرح روي چوب مورد نظر انجام مي گيرد .
3. دوربري : براي شکل گيري نقش منبت
، ابتدا دوربري و سپس زمينه ي اطراف نقوش را کنده کاري مي کنند .
4. کنده کاري : با استفاده از مغاز تخت ، ابتدا چوب اضافي کناره هاي زمينه کار و در نهايت چوب اضافي بخشهاي مياني زمينه را برمي دارند .
5 . ساخت و ساز و روسازي : پس از تراشيدن زمينه کار ، با مغار مناسب، ساخت و ساز را شروع مي کنند .

- تاریخچه استفادهاز چوب
چوب ماده ای است کا به مرور زمان و باتاثیر عوامل جوی از بین می رودزيرا چوب ماده اي است، آسيب پذيرکه شرايط مختلف جَوّي، محيطي و گذشت زمان بر روي آن تأثير مستقيم و غيرمستقيمداشته، آن را فرسوده و به تدريج نابوده مي کند. بنابراين تاريخ و زمان مشخصي درمورد استفاده انسان از اين ماده در دست نيست . اما در سخنان و نقشواره هایایرانیان باستان شواهدی وجود دارد که از چوب در ساخت وسایل استفاده کرده اند . همانطور که گفته شد داريوش در فرمان بنياد شهر شوش مي گويد: «تخته و چوب يکا ازگاندرا و کرمانيا آورده شد». واژه (يکا) در زبان فارسي همان درخت جگ است که چوبيقهوه اي رنگ و سخت دارد. از اين نقش برجسته قصر آپادانا در دوره هخامنشي آشکار ميشود که چوب را براي استفاده کاربردي و تزئيني در دوران مادها نيز به کار مي گرفتند. در قسمتي از اين نقش برجسته يک درباري ماد در حال حمل يک صندلي چوبي مشاهده مي شودکه مربوط به سده پنجم پيش از ميلاد است . در زمان ساسانيان نیز استفاده از چوب درساختمان رواج بسيار داشته است. به ويژه استفاده از کلافهاي چوبي در ميان ديوارها بهمنظور استحکام بخشيدن رايج بوده است . بنابراین می توان از چوب به عنوان ماده اولیهساخت و ساز خانه و وسایل دیگر نام برد همچنین امروزه در بسیاری از کشورهای پیشرفتهخانه های خود را با چوب می سازند و این نشانه آن است که چوب نسبت به آجر و بتون وسیمان و ... دارای برتری های زیادی می باشد .

- وسایل کارگاه چوب 1
برای کار در کارگاه چوب و برای تبدیل مواد اولیه (مانند: گرده بینه درخت ، نوپان ، فیبر ، تخته چند لایی و غیره ) به کالای مورد نیاز مصرف کننده (مانند: مبل ، میز ، در ، پنجره و غیره ) به وسایلی در کارگاه نیاز می باشد .
میز کار : برای اینکه بتوان در کارگاه بطور ایستاده با تسلط کامل و خستگی کمتر روی قطعات کوچک کارهایی مثل خط کشی و برشهای نیاز به حالت ایستاده از میز کار استفاده می کنند . میز کار باید سنگین باشد تا هیچ لرزشی هنگام کار با آن نداشته باشد .
عمومی ترین وسایل اندازه گیری و اندازه گذاری: ((1- خط کش فلزی ، برای اندازه گیری های ضخامت و طول کوتاه 2- گونیای ساده ، برای اندازه گیری زاویه های مختلف 3- پرگار ، برای اندازه گیری قطرهای داخلی و خارجی 4- میکرومتر ، برای اندازه گیری وسایل مکانیکی یا قطعات مکانیکی مثل ورق و صفحات نازک با دقت 1/100 میلیمتر 5- کولیس ، برای اندازه گیری قطر داخلی و خارجی و عمق 6-متر نواری ، عمده ترین وسیله دراندازه گیری طول چوب که در هر یک متر اندازه گیری یک میلیمتر خطا دارد 7-خط کش تاشو ، برای اندازه گیری های طول به کار می رود 8- چرخ اندازه گیری ، برای اندازه گیری پستی و بلندی ها و سطوح قوس دار به کار می رود 9- خط کش تیره دار ، برای یک ضخامت کردن و ضخامت کردن رو و نر و خط کشی اتصاهای « فوق زبانه ، کم زبانه ، نیمانیم» 10- گونیای تا شو ، برای اندازه گیری زاویه های 45 و 90 درجه)) . واحد ستاره برای درست بودن سطح و لبه کار که حالت کج و پیچیده نداشته باشند استفاده می شود .
اره : اره وسیله ای برای برش می باشد . اره ها بر حسب نوع کار با آنها به دو نوع دستی و ماشینی تقسیم شده است .
اره دستی : از دندانه ( برای برش ) ، دسته ( برای هدایت ) ، تیغه ( برای استحکام ) تشکیل شده است که به چند گونه از آن اشاره می کنیم ؛ 1- اره برش طولی 2- اره برش عرضی 3- اره پشت دار 4- اره نوک گرد بر 5- اره ظریف بر 6- اره گرات 7- اره روکش بر 8- اره کمانی و غیره .
اره ماشینی : به صورت یک دستگاه کامل با تمام وسیله های مورد نیاز که قدرت برش آن توسط موتور سیم پیچی یا باد فشرده تامین می شود . که به صورت برقی و پنماتیکی وجود دارد . چند گونه از اره های ماشینی : 1- اره فلکه ( نواری ) 2- اره چند کاره 3- اره عمود بر 4- اره درز کن 5- اره گرد( دایره ای) 6- اره موتوری و غیره .
رنده : وسیله برای رندیدن و تسطیح سطوح چوب و یک ضخامت کردن چوب می باشد که بر حسب نوع کار با آنها به صورت دستی و ماشینی وجود دارد .
رنده دستی : رنده دستی از چهار قسمت (1 - بدنه 2- تیغه 3- کوله رنده 4- گوه ) تشکیل شده است و چند نوع از آنها عبارتند از : رنده آهنی ، رنده دو تیغ ، رنده قاچی ، رنده خشی ، رنده بال کبوتری ، رنده بغل و غیره .
رنده ماشینی : چنانچه عمل تسطیح کردن سطوح الوارها و چوبهایی که با رنده دستی امکان رندیدن ندارند وجود داشته باشد از رنده ماشینی استفاده می کنیم . چند نوع از آنها عبارتند از : رنده دستگاهای چند کاره ، گندگی ( کپی بردار ) ، رنده بلند دستگاه و غیره .
چکش: از چکش برای اعمال ضربه به وسایلی مانند (میخ ، مقار ، رنده ، قطعات فلزی و... ) استفاده می شود . انواع چکش ها : چکش چوبی ، چکش پلاستیکی ، چکش فلزی ، چکش لاستیکی و ... .

برچسب‌ها: کاربردهای چوب
+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:42  توسط منوچهر مزداپور  | 

چوب

1ـ چوب چيست ؟
تعريف چوب در فرهنگ لغات به گونه هاي مختلف آمده است . از جمله قسمتهاي سفت و سخت درخت ، آن قسمت از درخت كه در زير پوست قرار دارد ، آنچه از درخت ببرند براي سوزاندن يا ساختن اشياء چوبي بكار ببرند .
چوب و دستاوردهاي گياهي
چوب و دستاوردهاي گياهي از جمله مصالحي است كه از دوران پيشين به گونه اي طبيعي در اختيار و دسترس بشر بوده است . در بخش هايي كه جنگل و گياه فراوان بوده است مردمان از زمانهاي پيش از تاريخ از چوب و مصالح گياهي براي ساختن ابزارها و پناهگاه سود برده و خوراك خويش را نيز از فرآورده هاي جنگلي بر مي آورده اند . با آنكه به علت دائمي نبودن چوب و پوسيدن آن به مرور زمان آثار چنداني از وسايل و ساختمانهاي اوليه چوبي و گياهي به جاي نمانده است ولي باقي ماندن آثار معدود ساختماني و هنري چوبي از تمدنهاي مصر و ايران باستان نشان دهندة قدمت و رواج كاربرد مصالح چوبي در تاريخ اين تمدن هاست .
پـژوهشـها نشـان داده اسـت كه در دوران يـخ بندان شمـال اروپـا ، فـلات ايـران دورة پرباراني را مي گذرانده است . در اين دوران ، سرزمين ايران پوشيده از جنگلهاي انبوه بوده است حتي در زمان هخامنشيان نيز در بخش هاي بسيار از ايران جنگلهايي بوده است كه امروزه از آنها فقط تك درختاني باقي است . چوب از زمان باستان در ايران به صورت مصالح ساختماني در بخش هاي مختلف ساختمانها به كار مي رفته است . درخت سدر يكي از درختان خانوادة كاج است كه داراي چوبي بسيار سخت و خوشبوست . درخت سدر معمولاً‌ به بلندي بسيار تا حدود 40 متر رشد مي كند و ضخامت تنة آن گاهي به 3 متر و بيشتر مي رسد . اين چوب از قديم در جنگلهاي لبنان فراوان بوده و در كتابهاي مذهبي مثل تورات به آن اشاره شده است . ويژگيهاي فيزيكي چوب سدر چون سختي و بزرگي درخت سنگيني ويژه ( وزن مخصوص زياد ) و ضريب ارتجاعي بالا و نيز بدان روي كه بومي ويژه اش آنرا از گزند موريانه به دور مي دارد موجب گشت كه از قديم اين چوب در مصر ، بين النهرين و ايران مورد استفادة فراوان داشته باشد و هزاران سال به صورت آثاري چون تيرهاي چوبي قصرها و تابوتها سالم باقي بماند . چوب بلوط كه چنين مينمايد كه همان چوب ياكا است ، داراي ويژگي هاي فيزيكي عالي دوام و سختي زياد است و چنين پيداست كه در پاية ستونهاي كاخهاي هخامنشي به كار مي رفته است .
يکي از مصارف عمده چوب فشرده ممرز، در صنايع نساجي و به عنوان ماکو مي‌باشد. چوب فشرده در فرآيند متراکم کردن چوب در پرس گرم ساخته مي‌شود. در اين تحقيق اثر همزمان سه متغيير رطوبت اوليه چوب ، دماي پرس و درصد فشردگي بر خواص فيزيکي و مکانيکي چوب فشرده مطالعه گرديده است . هدف اين پژوهش تعيين بهترين شرايط ساخت چوب‌هاي فشرده به منظور دستيابي به بهترين خواص فيزيکي و مکانيکي بوده است . رطوبت چوب در دو سطح 15 و 25 درصد، دماي پرس در سه سطح 100، 150، 200 درجه سانتي‌گراد و درصد فشردگي در چهار سطح 10، 20، 30، 40 درصد متغيير بودند. بنابراين 24 تيمار به همراه يک تيمار شاهد وجود داشت . پس از ساخت نمونه‌هاي فشرده، برگشت ضخامت ، فشردگي باقيمانده، دانسيته، مقاومت به ضربه، MOE, MOR آنها تعيين شد و با تيمار شاهد مقايسه گرديد. نتايج نشان مي‌دهد رطوبت تاثير منفي بر خواص فيزيکي و مکانيکي چوب‌هاي فشرده داشته است . در سطح رطوبت 15 درصد، افزايش دما و درصد فشردگي باعث زياد شدن برگشت ضخامت و کاهش فشردگي باقيمانده نمونه‌ها شده است . در سطح رطوبت 15 درصد، نمونه‌هاي فشرده شده با دماي 100 درجه سانتي‌گراد MOR بيشتري از خود نشان مي‌دهند. تغييرات MOE بين تيمارهاي مختلف معني‌دار نبود و تيمارهاي داراي بالاترين مقدار مقاومت به ضربه نيز تيمارهاي با رطوبت 15 درصد و دماي پرس 100 درجه‌سانتيگراد بود. در نهايت تيمار 15/100/20 به عنوان تيمار داراي بهترين خواص مکانيکي و تيمار 15/100/10 به عنوان تيمار داراي بهترين خواص دينانيک تعيين گرديدند.
چوب، از نظر گیاه‌شناسی، بخش جامد و سخت زیر پوست ساقه درخت یا دیگر گیاهان چوبی است که به شکل بافت آوندی وجود دارد.
گرچه در باور عموم چوب تنها در درخت و بوته یافت می‌شود، از نظر علمی‌در همه گیاهان آوندی وجود دارد. در چوب مجراهای زیر قابل مشاهده اس ت:
1.بافت چوبی یا مجراهای چوبی، که شیره خام، آب و نمک‌های معدنی محلول را از ریشه به برگ‌ها و غنچه‌های هوایی می‌برد.
2.آوند آبکشی یا مجراهای لیبر، که غذای آماده برای برگ‌ها (شیره تولیدی) به شکل محلول از طریق آنها برای تغذیه بقیه گیاه به گردش در می‌آید.
مجراهای چوبی به‌وسیله سلولهای مرده و دیواره‌های چوبی شده بوجود می‌آیند. در هر دو حال پروتوپلاسم سلولی پدیدار می‌گردد و دیوارها به‌وسیله ته‌نشین شدن ماده لیگنین (که سختی چوب از آن است) افزایش می‌یابند.
سطوح تار و آوندی در نخستین سال رشد خود را در فاصله‌ای معین در بافت میان آوندهای چوبی و آبکشی قرار می‌دهند، این لایه کامبیوم نامیده می‌شود. کامبیوم به دو بخش درونی (آوند چوبی) و بیرونی (آوند آبکشی) تقسیم می‌شود. همچنانکه سلولهای پیر با رشد پیوسته تنه فرو می‌ریزند، لایه‌های تازه آوند آبکشی کار خود را انجام می‌دهند.
چوب بی گمان یکی از بهترین و سودمندترین مواد خام طبیعت است و بی آن بشر هرگز به سطح پیشرفت و رفاه کنونی نمی‌رسید.
چوب ابتدا، ماده‌ای حیاتی برای ساخت ابزارهای اولیه، خانه و قایق برای حرکت در رودها بود. سپس، برای ساخت اکثر اشیا و ابزارهای سودمندی که انسان قرنها برای پیشرفت زندگی خود به آنها متکی بود، به کار رفت. بخشی از تکنولوژی چوب بر اثر تلاش صنعتگران باقی مانده، ولی بیشتر آن ناچار از بین رفته و با مواد و روشهای دیگر که نتیجه انقلاب صنعتی بشر است، جایگزین شده است.
چوب تنها منبع طبیعی تجدیدپذیر است. نفت و زغال و دیگر معادن سرانجام روزی تمام خواهد شد، ولی جنگلی که خوب نگهداری شود (حتی گاه بدون نگهداری) بطور نامحدود به تولید چوب ادامه خواهد داد. چوب جایگاه برجسته‌ای در اقتصاد جهانی دارد. تولید سالانه چوب در جهان ۲۵۰۰ میلیون متر مکعب است. خواص فیزیکی و شیمیایی و نیز مکانیکی چوب آن را فعلاْ بی جانشین کرده است.
چوب یکی از قدیمی ترین و ابتدایی ترین مصالح ساختمانی موجود در طبیعت است که بشر در طول تاریخ از آن بهره برده است. چوب تنها مصالح ساختمانی است که از منبع قابل تجدید بدست می آید و از مصالح خوبی برای مناطق زلزله خیز می باشد.
داريوش در فرمان بنياد شهر شوش مى گويد: «تخته و چوب يکا از گاندرا و کرمانيا آورده شد)». واژه (يکا) در زبان فارسى همان درخت جگ است که چوبي قهوه اى رنگ و سخت دارد. از اين نقش برجسته قصر آپادانا در دوره هخامنشى آشکار مى شود که چوب را براى استفاده کاربردى و تزئينى در دوران مادها نيز به کار مي گرفتند. در قسمتى از اين نقش برجسته يک دربارى ماد در حال حمل يک صندلى چوبى مشاهده مى شود که مربوط به سده پنجم پيش از ميلاد است.
از جمله مهم‌ترین کاربرد های چوب، می توان به موارد زیر اشاره کرد :
استفاده از چوب برای اعضای باربر
استفاده از چوب برای نماسازی و تزئین
استفاده از چوب برای کارهای کمکی در ساخت و ساز، مانند قالب سازی، چوب بست و
نکته قابل توجه این است که در تعیین مشخصه های مکانیکی چوبها باید مواردی همچون ناهماهنگی چوب، مقدار رطوبت، نوع چوب، محل رویش، پهنی دایره سالانه، درجه حرارت، تعداد گره های روی چوب، شرایط نمونه گیری، شرایط لحظه ای آزمایش و دستورالعمل آزمایشی را در نظر گرفت.
مقاومت چوب به صورت مستقیم به ناهماهنگی خواص آن بستگی دارد. مقاومت کششی چوب در جهت عمود بر الیاف کمتر از آن در جهت الیاف می باشد. معمولاً چوب را به ندرت در جهت عمود بر الیاف تحت بار کششی قرار می دهند.
درباره مقاومت فشاری چوب، این مقاومت در امتداد تارها افزایش می یابد و هر چه چوب فشرده تر گردد ، مقاومت آن افزایش می یابد. بیشترین مقاومت چوب در حالت متراکم و زمانی که حجمی حدود ٣/١ حجم اولیه را داراست، به وجود می آید. گاهی اوقات در حالت متراکم چوب، می توانیم به ١٠ برابر مقاومت فشاری در جهت عمود بر الیاف برسیم. مقاومت چوب در جهت مایل بر الیاف تقریباً برآیندی از مقاومت آن در دو جهت عمود بر هم است. جهت تأثیر نیرو در مقایسه با جهت الیاف سه حالت دارد:
· نیرو در جهت الیاف ( در امتداد محور درخت )
· نیرو در جهت عمود بر الیاف
· نیرو در جهتی که با جهت الیاف، ایجاد زاویه کند.
· وسایل مورد نیاز جهت آزمایش:
· کولیس
· متر نواری
· سه عدد چوب با ابعاد گوناگون
· ترازو
· گرمچال
· دستگاه اندازه گیری مقاومت فشاری
· دستگاه اندازه گیری مقاومت خمشی
· کاربردهای چوب
· اگر بخواهیم کاربردهای چوب را خلاصه کنیم ، در سطح جهانی ، چوب یک ماده خام فراوان و تجدید شونده است که برای تولید انرژی و مواد شیمیایی بکار می‌رود . چوب همواره نقش مهمی را در تولید انواع وسایل به عهده داشته است که به مرور زمان ، اکثر آنها با مواد پتروشیمیایی جایگزین شده است . با وجود اهمیتی که مواد پتروشیمیایی دارند ، نباید فراموش کرد که منابع نفتی و فسیلی پایان پذیرند و قیمت آنها رو به افزایش است .
به علاوه ، نگرانی‌های زیست محیطی سبب شده است که به چوب و تبدیل شیمیایی آن به انواع سوخت و مواد شیمیایی ، توجه بیشتری بشود . در صنایع و موارد گسترده و گوناگونی کاربرد دارد، مانند: کشتی سازی ، هواپیما سازی ، صنعت حمل و نقل و بسته بندی ، کاغذ سازی ، ابریشم و چرم مصنوعی ، پارچه بافی ، فیلم سازی ، ساخت ابزار موسیقی و... .
چوب به عنوان یکی از مصالح ساختمانی در کلیه امور قابل استفاده مباشد و به علت برخورداری از تاب مناسب فشاری و کششی ، از آن علاوه بر مصارف روزمره ، برای ساختن پل‌ها و اعضای طاق‌های پوسته ای نیز استفاده می‌شود . چوب در تزئینات داخلی و خارجی ، به عنوان یکی از بهترین و زیباترین مصالح طبیعی به طراحان کمک شایانی می‌کند .
معرق چوب تلفيق و ترکيبي است از انواع چوبهاي خودرنگ، مواد و مصالحي مانند استخوان ، صدف ، روي ، مس ، عاج ، خاتم و غيره که در روي سطح چوبي ، نقشي را به وجود مي آورد . مواد و مصالحي که در ساخت معرق چوب به کار مي رود ، به دو گروه چوبي و غير چوبي تقسيم مي شوند :
1. مواد و مصالح چوبي : در معرق چوب از انواع چوب خودرنگ مانند گردو ، چنار ، عناب ، نارنج ، سنجد ، زبان گنجشک ، راش ، گلابي ، فوفل و بسياري از چوبهاي ديگر ، بنا به طرح مورد نظر و سليقه معرق کار انتخاب و استفاده مي شود .
2. مواد و مصالح غير چوبي : هنرمند معرق کار ، بنا به ذوق و سليقه خود و طرح کار مي تواند از مصالح ديگري مانند عاج ، استخوان ، صدف ، فيبرهاي مصنوعي ، خاتم ، مس و برنج استفاده کند .
ابزار و وسايل مورد نياز در ساخت معرق چوب
1. ميز کار : که بايد متناسب با قد معرق کار باشد .
2. تخته پيشکار : تخته اي کوچک و معمولاً نئوپان يا هفت لايي است که در جلوي آن شکافي به شکل هفت وجود دارد .
3. کمان اره : که اره مويي بر روي آن بسته مي شود .
4. اره مويي : تيغه اي برنده و بسيار ظريف است که اندازه هاي مختلفي دارد .
5. در معرق کاري ابزار و وسايل ديگري مانند چوبساي ، چکش، ميخ سايه، ميخ کش، تيزک و رنده به کار مي رود .
روش توليد معرق چوب
1. رنگ بندي : طرح مورد نظر را با توجه به رنگ ، بافت و جنس مصالح مورد استفاده در معرق ، رنگ بندي مي کنند .
2. علامت گذاري و خُرد کردن طرح : با توجه به رنگ بندي ، طرح مورد نظر را علامت گذاري و شماره گذاري نموده ، خرد کرده ، بر اساس نوع مصالح ، دسته بندي مي کنند . 3. برش کاري : هر قطعه طرح را با اره مويي به دقت مي برند .
4. جفت و جور کردن : همه قطعه هاي طرح را مطابق علامت گذاري ، کنار هم چيده، به يکديگر مي چسبانند ، سپس در محل مربوطه روي زير کار پرس مي کنند .
5. پر کردن زمينه با چوب : معرقي که زمينه آن با چوب پر مي شود ، معرق «زمينه چوب» نام دارد .
واژه منبّت از نبات به معني گياه، گرفته شده است و در اصطلاح به نقش برجسته و کنده کاري روي چوب گفته مي شود .


تاریخچه استفاده از چوب
چوب ماده ای است کا به مرور زمان و با تاثیر عوامل جوی از بین می رود زيرا چوب ماده اي است، آسيب پذير که شرايط مختلف جَوّي، محيطي و گذشت زمان بر روي آن تأثير مستقيم و غيرمستقيم داشته، آن را فرسوده و به تدريج نابوده مي کند. بنابراين تاريخ و زمان مشخصي در مورد استفاده انسان از اين ماده در دست نيست . اما در سخنان و نقشواره های ایرانیان باستان شواهدی وجود دارد که از چوب در ساخت وسایل استفاده کرده اند . همانطور که گفته شد داريوش در فرمان بنياد شهر شوش مي گويد: «تخته و چوب يکا از گاندرا و کرمانيا آورده شد». واژه (يکا) در زبان فارسي همان درخت جگ است که چوبي قهوه اي رنگ و سخت دارد. از اين نقش برجسته قصر آپادانا در دوره هخامنشي آشکار مي شود که چوب را براي استفاده کاربردي و تزئيني در دوران مادها نيز به کار مي گرفتند. در قسمتي از اين نقش برجسته يک درباري ماد در حال حمل يک صندلي چوبي مشاهده مي شود که مربوط به سده پنجم پيش از ميلاد است . در زمان ساسانيان نیز استفاده از چوب در ساختمان رواج بسيار داشته است. به ويژه استفاده از کلافهاي چوبي در ميان ديوارها به منظور استحکام بخشيدن رايج بوده است . بنابراین می توان از چوب به عنوان ماده اولیه ساخت و ساز خانه و وسایل دیگر نام برد همچنین امروزه در بسیاری از کشورهای پیشرفته خانه های خود را با چوب می سازند و این نشانه آن است که چوب نسبت به آجر و بتون و سیمان و ... دارای برتری های زیادی می باشد
+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:41  توسط منوچهر مزداپور  | 

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:39  توسط منوچهر مزداپور  | 

تاريخچه معرق موزاييك

تاريخچه معرق موزاييك

قدمت اين هنر از دو هزار سال پيش در روم معمول بوده و خصوصاً از خاكسترهاي شهر « بمبئي » موزائيك هاي بسيار زيبا بيرون آمده است كه معروفترين آنها پرده اي است كه صحنه جنگ اسكندر با داريوش را نشان مي دهد. در ايران در شهر نيشابور نزديك كازرون موزائيك هاي زيبائي پيدا شده « توسط پروفسور گريشمن» كه كف ايوانهاي كاخ شاپور اول را تزئين مي نمودند.

تاريخچه معرق كاشي

مركز اوليه صنعت كاشي سازي درشهركاشان بوده و در ابتدا پيدايش پديده اي از نوع تكامل يافته صنعت سفال سازي و ظروف لعابدار و مينايي مي باشد و در نهايت ممتاز ترين نوع كاشي ، خشتي كه در دوران تحول اين صنعت پديد آمد محراب هاي بزرگ ، قوي و كتيبايي پيوسته خطي بود كه براي مساجد و مقابر و اماكن عمومي ساخته مي شد. بزرگترين خانواده كاشي سازان كه در پيشه موروثي مهارت كامل و علم داشتند اولادان ابوطالب بودند زيرا علاوه بر آثار هنري چند نسل متوالي كه تا كنون باقي مانده است در نتيجه كشف كتاب خطي در موضوع دستورهاي فني سفال سازي ،‌ از تحليل و تركيب مواد لازم تا حرارت دادن در كوره و غيره ، تخصص و هنرمندي آنان ثابت و آشكار شده است.

اين كتاب كه در سال 1314 شمسي از كتابخانه مسجد اباصوفيه اسلامبول بدست آمده ، در سال 700 قمري بقلم ابوالقاسم عبداله بن علي بن محمد القاشاني المورخ ، نگاشته و به تاج الدين وزير سلطان محمد خدابنده اهدا شده است . مؤلف نامبرده از جمله مورخين و كساني است كه در تأليف كتاب جوامع التواريخ رشيدي شركت و سهم بسزايي داشته است . خود او نيز تاريخ سلطان محمد خدابند را جداگانه تأليف كرده و گذشته از مراتب فضل و دانش وي ، از خاندان ابي طاهر مي باشد. در صنعت كاشي سازي شهرت و مهارت كامل داشته اند . جدش محمد بن ابي طاهر و پدرش علي بن محمد و بردارش يوسف بن علي تا اواخر قرن هشتم هجري سرگرم به اين كار بودند.و نام آنها در آثارشان جاويدان مانده است.

آثار خاندان ابي طاهر كاشاني

1ـ كاشي ممتاز مرقد حضرت معصومه در قوم ، كار محمد بن ابي طاهر با تاريخ 602 هجري

2ـ دو محراب بزرگ و كوچك و همچنين كتيبه حرم حضرت امام رضا (ع) كار محمد بن ابي طاهر با تاريخ 612 – 640 هـ .

3ـ محراب امام زاده يحيي ورامين ( اكنون در موزه دانشگاه فيلادلفيا است ) كار علي بن محمدبن ابي طاهر و تاريخ 663 هـ .

4ـ محراب مسجد قم ( در موزه برلن ) كار علي بن محمد بن ابي طاهر

رجوع شود به هنر و مردم شماره 15 ـ دي ماه 1342

از ديگر آثار جالب توجه از هنر كاشي سازي ايران در دوره ايلخانيان كاخ زيبايي از سلاطين ايلخاني در جنوب آذربايجان به نام تخت سليمان مي باشد.

در قرن هفتم هجري جانشينان هلاكو كاخ زيبايي را ساختند كه حمدالله مستوفي آنرا به آقاخان نسبت ميدهد ، در دوره ايلخانيان تغييراتي در اين كاخ داده شد و تا آنچه كه اين بنا را متمايز مي سازد انواع مختلف كاشي است كه در تزئين آن بكار برده اند . (متأسفانه از اين كاشيكاري تنها كاشيهاي خرد شده پايه ديوار باقي مانده است.

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:36  توسط منوچهر مزداپور  | 

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:35  توسط منوچهر مزداپور  | 

گل و مرغ

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:32  توسط منوچهر مزداپور  | 

   بنام خدا

 

 سئوالات جامع معرق کاری                مقطع کار ودانش                  زمان : 30 دقیقه      

 

 

از 22 سئوال زیر فقط 20 سئوال پاسخ دهید.

 

1-فرآوردهای مانند تخته چند لا در کدام مرحله از تولید صنایع دستی ساخته  می شود؟

الف-مرحله ی تکمیلی            ب – مرحله ی اصلی       ج – مرحله ی مقدماتی       د – الف و ب

2-معرق کاری جز ء کدام یک از تقسیمات صنایع دستی است ؟     

الف- قطعه کاری        ب- گره چینی         ج- کنده کاری                        د- درود گری  

3- رنگ و چوب جزءخواص .......... چوبها هستند .

الف – فنی               ب- ظا هری                            ج-    الف و ب         د- هیچکدام 

4-معرق از ریشه ی رقع یعنی .........

الف- معادل فارسی معرق است          ب- گره چینی      ج – تکه تکه                د- الف و ب

5- از تخته سه لا در کار معرق در چه مرحله ای استفاده می شود ؟

الف- زیر کار     ب- رنگ کاری               ج-تمرینات اولیه                           د- الف و ب 

6- قدیمی ترین نوع معرق که در ایران شناخته شده چه نام دارد ؟

الف- معرق روکش       ب-  معرق جای گزینی          ج- معرق نازک کاری      د- معرق رویه کوبی

7- استفاده از پلی استر مشکی در زمینه کار باعث .......... می شود

الف – مقاومت چوبها      ب- با ارزش شدن اثر هنری    ج- جلو ه چوبها             د – همه موارد

8- در بین آثار عرضه شده در بازار کدام یک در  معرق سهم بیشتری دارند ؟

الف- مبل     ب- تابلو      ج – درها              د- همه موارد   

9- قدیمی ترین چسب بکار رفته در معرق  چه نام دارد ؟

الف- سریش گیاهی   ب- سریش حیوانی    ج- روغن             د- صا بون جامد  

10- برای کم کردن اصطحکاک بین تیغه و چوب از چه وسیله ای استفاده می کنیم؟

الف- خاک اره           ب-  راس زاویه        ج- تقسیم برش             د- همه موارد

11- مهمترین ناحیه ی خطوط شکسته ........... است.

الف- جهت برش            ب- راس زاویه              ج- تقسیم برش        د- همه موارد    

12-مهمترین ناحیه در برش خطوط شکسته ........ است .       

الف- جهت برش          ب-  جزء بندی             ج-  رنگ بندی                  د- اصلا ح 

 

13-برای پر کردن زمینه ی معرق از چه وسیله ای استفاده می شود؟

الف- فیبر           ب- رزین و پلی استر          ج- رنگ جوهری               د- چسب چوب

14- آخرین مرحله از انجام کار معرق چه نام دارد ؟

الف- سایش         ب- پرداخت          ج- صیقل کاری                 د- هیچکدام

15- ترک خوردن خود به خود پلی استر در صورت سالم بودن زیر کار به علت ..........است.

الف-استفاده از تینر       ب- زیاد بودن کبالت       ج-  شل بودن رنگ          د- زیاد بودن پر اکسید

16-پلی استر آماده بر روی کار از ترکیب .........  به وجود می آید.

الف- پلی استر+تینر                                        ب- پلی استر+کبالت+پراکسید

ج-پلی استر+پر اکسید                                   د- پلی استر +کبالت

17- برای استفاده بهینه از کمان اره از چه وسیله برای باز و بسته کردن کمک می گیریم؟

الف-انبر دست        ب- میخ کش                ج-آچار چوبی         د- دم باریک

18- برای وسایل کار بردی بهترین چسب چه نوع چسبی میباشد؟

الف- سریش حیوانی        ب- چسب گرم        ج-  چسب تینری        د- چسب فوری

19- مهم ترین و ظریف ترین ابزار دستی برش چه نام دارد ؟

الف – گیره رو میزی            ب- دریل برقی     ج- کمان اره       د- سوهان ولیسه

20- چسب امرا از چه تشکیل شده است ؟

الف-آب + پودر قهوه                   ب- چسب چوب+پودر قهوه

ج- آب + چسب چوب +تینر      د- چسب چوب+آب + پودر قهوه

21- کدام گزینه شیوه اجرایی زیر ساخت وسایل کار بردی نیست ؟

الف- اتصال قطعات       ب- کلا ف تابلو         ج- ساخت قطعات          د- طراحی

22- برای بتونه کاری از چه وسیله ای استفاده می شود؟

الف – تیغه          ب-لیسه             ج- کمان اره                     د – چکش

 

 

 ------------------------------------------------------------------

  

 

موارد مصرفی مورد نیاز جهت کار عملی معرق

 

1- نئو پان 20   *  30

2- تیغ اره

3- چسب چوب و چسب کاغذی

4- میخ تکس

5-سمباده در شماره های مختلف

6- رزین و پلی استر

7- بتونه

8- رنگ مشکی

9- چوب رنگی

10- تخته سه لا به اندازه طرح

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:26  توسط منوچهر مزداپور  | 

معرفی کتب مرجع کمک آموزشی قابل استفاده در تدریس استانداردهای رشته معرق کاری

معرفی کتب مرجع کمک آموزشی قابل استفاده در تدریس استانداردهای رشته معرق کاری

 

۱) کارگاه صنایع دستی ۲ (صنایع چوب) ... انتشارات سازمان موزش و پرورش جهت هنرستانهای فنی و حرفه ای --جهت استاندارد معرق کاری --

۲)کارگاه طراحی سنتی ...انتشارات سازمان موزش و پرورش جهت هنرستانهای فنی و حرفه ای --جهت استاندارد طراحی نقوش ختایی و اسلیمی--

۳)کارگاه هندسه نقوش ...انتشارات سازمان موزش و پرورش جهت هنرستانهای فنی و حرفه ای --جهت استاندارد طراحی نقوش هندسی--

۴)شیوه طراحی نقوش حیوانی در نگارگری ایرانی .. از حسین عصمتی -- جهت طراحی نقوش جانوری --

۵) جزوه نقوش گل و مرغ ... تالیف خانم میترا آذری حمیدیان برگرفته از کتاب مرجع با عنوان گل و مرغ -- جهت استاندارد طراحی نقوش فرنگی--

جزوه هنر دروگری ... تالیف مهندس شبنم شفیعی فر و مهندس شهرزاد کاوه مقدم برگرفته از کتابهای رشته درودگری کارو دانش --جهت استاندارد هنر درودگری

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:24  توسط منوچهر مزداپور  | 

تذهیب:طراحی،رنگ آمیزی،طلااندازی،پرداخت و قلم گیری ظریف انواع طرحها و نقوش گیاهی و هندسی برای تزئین كناره ها و سطوح مختلف را تذهیب می گویند.تذهیب در ابتدا برای تزئین حاشیه برگهای كتابها،سرلوحه ها و كناره های قطعات خوشنویسی بكار میرفته است اما بتدریج كاربرد این هنر گسترده تر شد.

تصویرسازی:هنر تصویرسازی از شاخه هنرهای كاربردی می باشد كه تصویرگر برای بیان ایده ها و ادراك خود از عناصر گوناگونی مثل چاپ ،كلاژ،طراحی و... استفاده می كند.

دوخت تزئینی:دوخت نخها و آرایه های رنگی بر روی انواع پارچه ساده یا طرحدار یاچرم بر اساس طرحها و نقشهای گوناگون با ابزار مختلف مانند سوزن، قلاب و... برای تزئین پارچه ها را دوخت تزئینی می گویند.





معرق:بریدن و كتار هم چسباندن قطعات مسطح چوبی خودرنگ و دیگر مواد مانند قلز وصدف برای ایجاد پوشش تزئینی تخت براساس طرحها و نقشهای متنوع را معرقكاری می گویند.از معرقكاری برای ایجاد نقش و نگار بر سطح اشیایی مانند دربهای ورودی ،گنجه ها ،صندوق،میز،قاب و همچنین ساخت تابلو با موضوعهای گوناگون استفاده می شود.

 




هنرهای تجسمی:
آن گروه از هنرهایی هستند كه مشخصا حس بینایی را مخاطب قرار می دهند مانند نقاشی،خوشنویسی،مجسمه سازی،طراحی و عكاسی





+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:18  توسط منوچهر مزداپور  | 

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:16  توسط منوچهر مزداپور  | 

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 12:13  توسط منوچهر مزداپور  | 

قصه عشق

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 10:34  توسط منوچهر مزداپور  | 

سوخت معرق، كمال هنر ايراني

سوخت معرق، كمال هنر ايراني

سوخت معرق

در صدر اسلام براي حفظ آيات قرآن كه روي پوست يا كاغذ نوشته مي‌شد آن را بين 2 تخته چوب نگهداري مي‌كردند

در آن زمان اعرابي كه قوميت ايراني داشتند براي تزئين جلد كتاب‌هاي قرآن، هنري به نام سوخت معرق را پديد آوردند. در حقيقت هنر سوخت معرق يك هنر اسلامي- ايراني است.چرا كه در آن بيش از 10 هنر شامل طراحي، نقاشي، معرق‌كاري، برجسته كاري روي پوست، تذهيب، تشعير، خوشنويسي، طلاكاري و صحافي استفاده مي‌شود.

هنر سوخت معرق از دوره تيموريان به اين شكل رايج شد در حالي كه تا قبل از آن تنها از اشكال هندسي در هنر سوخت استفاده مي‌شد. اما در زمان تيموريان با احداث فرهنگستاني در هرات به دست بايسنقر ميرزا استفاده از مينياتور و هنرهاي ديگر در هنر سوخت معمول شد. آغاز سوخت معرق به شكل جديد از آن فرهنگستان بود به گونه‌اي كه هنر نگارگري ايران در دوره‌اي از زمان به دليل آثار توليدي اين فرهنگستان به مكتب هرات ( مكتب بايسنقري) معروف شده است.

هنر سوخت معرق از دوره تيموريان به اين شكل رايج شد در حالي كه تا قبل از آن تنها از اشكال هندسي در هنر سوخت استفاده مي‌شد. اما در زمان تيموريان با احداث فرهنگستاني در هرات به دست بايسنقر ميرزا استفاده از مينياتور و هنرهاي ديگر در هنر سوخت معمول شد.

 اين هنر در دوره صفويه به‌دليل انتقال پايتختي از هرات به اصفهان منتقل مي‌شود و اين زماني است كه هنر سوخت معرق به اوج مي‌رسد. سپس از اصفهان به خاندان گوركاني در هند و عثماني در قسطنطنيه منتقل مي‌شود.

تا قبل از زمان تيموريان بيشتر از اشكال هندسي براي كار سوخت استفاده مي‌شد اما به دليل ذوق هنرمندان ايراني در دوره صفويه هنر تشعير، تذهيب و نگارگري هم در سوخت معرق به كار گرفته مي‌شود. تا اين زمان تنها براي جلدهاي قرآن و به ندرت كتاب‌هاي در باب حكمت و عرفان از هنر سوخت معرق استفاده مي‌شود اين روند ادامه داشت تا حدود سال 1300 هـ.ش در اين دوره تحول بسيار بزرگي در هنر سوخت معرق پديد آمد اين تحول شگرف به وسيله مرحوم استاد مير محمد معلم خوشنويس و مرحوم استاد آقا تقي كرباسي بنيان‌گذاري شد و از اين پس هنر سوخت براي تهيه تابلو نيز استفاده شد.

به‌دليل سختي و مشقت كار سوخت و زمان بر بودن هنر سوخت تعداد هنرمندان سوخت كار محدود بوده است. به طوري كه تنها از شاگردان مرحوم استاد ميرمحمد معلم خوشنويس مي‌توان به استاد حسين و علي خوشنويس زاده و از شاگردان آقاتقي كرباسي مرحوم استاد حسين ختايي و مرحوم خانم عفت ختايي را نام برد.

در آن زمان اعرابي كه قوميت ايراني داشتند براي تزئين جلد كتاب‌هاي قرآن، هنري به نام سوخت معرق را پديد آوردند. در حقيقت هنر سوخت معرق يك هنر اسلامي- ايراني است.چرا كه در آن بيش از 10 هنر شامل طراحي، نقاشي، معرق‌كاري، برجسته كاري روي پوست، تذهيب، تشعير، خوشنويسي، طلاكاري و صحافي استفاده مي‌شود.

استاد علي خوشنويس‌زاده تنها بازمانده هنرمند نسل سومي سوخت معرق است كه اين هنر را نزد پدر فراگرفته است. هنرمندي كه در نوجواني از محضر اساتيدي چون حسين بهزاد، محمد تجويدي، حسين زرين خط، نقاشي و خوشنويسي را فرا گرفت.

علي خوشنويس‌زاده در راستاي اجراي اهداف و وظايف اسلامي و ملي در مورد احيا و معرفي اين هنر اصيل و ارزشمند تاكنون اقدامات فراواني كرده است. آنچنانكه وي قصد دارد با تاليف كتابي با عنوان پيدايش و سير تحول و تكامل هنر سوخت معرق كه شامل بخش‌هايي با عنوان مقدمه، اجراي هنر سوخت معرق، شرح احوال آثار و معرفي اساتيد و هنرمندان طي ادوار مختلف،شرح آثار مجموعه شخصي و فصلي با عنوان هنر طلاكوب، نقره‌كوب، رنگسازي، كاغذسازي، زرافشاني قطعات و مرقعات و هنر متن و حاشيه است. زمينه معرفي اين هنر را براي هنرمندان جوان فراهم كند.

سوخت معرق

خوشنويس‌زاده مي‌گويد: با صنعتي شدن زندگي روزمره هنرهاي اين گونه در حال نابودي است و لازم است تا مسئولان در جهت حمايت از هنرمندان تلاش وهمت بيشتري كنند. يكي از اقدامات مناسب سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري استان در راستاي حفظ اين هنر اسلامي ايراني برگزاري 2 دوره كلاس آموزشي براي آموزش هنر سوخت معرق به علاقمندان و هنرجويان اين هنر است.

هنر سوخت معرق يكي از گرانمايه‌ترين هنرهاي ايراني است چرا كه تركيبي از مجموع زيباترين هنرهاست و به همين دليل در قديم سوخت را كمال هنر مي‌دانستند.استاد علي خوشنويس‌زاده مي‌گويد: هنر سوخت معرق، كار دشواري است و حداقل اگر 2 نفر از 10 هنرجويي شركت كننده موفق شوند اين دوره را با موفقيت بگذرانند. جاي اميدواري است هر چند هنرجويان با پشت كار فراواني فعاليت مي‌كنند و اميدوارم تعداد بيشتري بتواند در اين رشته باقي بماند.

هنر سوخت معرق يكي از گرانمايه‌ترين هنرهاي ايراني است چرا كه تركيبي از مجموع زيباترين هنرهاست و به همين دليل در قديم سوخت را كمال هنر مي‌دانستند.

رعنا كلباسي يكي از هنرجويان دوره آموزشي سوخت معرق مي‌گويد: براي تهيه ابزار كار خيلي پيگيري كرديم در نهايت مجبور شديم براي ساخت ابزار به سراغ يكي از آهنگران قديمي در يكي از روستاهاي چهارمحال رفتيم.

وي مي‌گويد: هنر سوخت معرق در خانواده ما موروثي بود اما با اختلاف يك نسل اين هنر در خانواده فراموش شد، بسيار پيگير بودم حتي براي يادگيري اين هنر سوخت 2 سال را به آموزش هنرهاي ديگري چون تذهيب، تشعير و نگارگري پرداختم.

رسول گندمي يكي ديگر از هنرجوياني است كه از شهرستان سقز براي يادگيري هنر سوخت معرق به اصفهان مي‌آيد. او مي‌گويد: گمان مي‌كردم كه ديگر هيچ هنرمندي در زمينه سوخت معرق فعاليت نمي‌كند اما طي يك سفر به اصفهان متوجه شدم كه استاد خوشنويس زاده به‌عنوان آخرين بازمانده هنر سوخت معرق همچنان در اين زمينه فعاليت مي‌كند.

پس مصمم شدم هر هفته بيش از هزار كيلومتر راه را طي كرده و در محضر استاد حاضر شوم. گندمي مي‌گويد: متأسفانه اصفهان يك ديكشنري بزرگ در زمينه هنرهاي سنتي است كه هم هنرجويان و هم اساتيد از آن غافل شده‌اند.

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 10:31  توسط منوچهر مزداپور  | 

تاریخچه هنر معرق روی چوب

تاریخچه هنر معرق روی چوب

تاريخچه هنر معرق روي چوب

مقدمه تاریخی

معرق در معنای كلام «اصولاً هر چیز رگه دار را گویند » ولی مفهوم آن در این نوع بخصوص هنر، ایجاد نقش ها و طرح های زیبایی است كه از دوربری و تلفیق چوب های رنگی روی زمینه ای از چوب یا پلی استر سیاه شكل می گیرد.

تاریخ پیدایش این هنر به درستی مشخص نیست؛ ولی از تطبیق آن با هنر كاشی كاری ، بدون شك رابطه این دو هنر را درمی یابیم. برای آشنایی با ریشه ی این هنر ، صحبت از تاریخ تكوین به میان می آید و به عنوان مقدمه می توان از گنبد سرخ مراغه كه در زمان ایلخانیان ساخته شده است، یاد كرد؛ این گنبد نوع بسیار ساده ی كاشی كاری بدین سبك است.

كاشی كاری معرق در دوران مغول نیز به همین منوال بود و تداول آن در عصر صفوی به اوج شكوفایی خود رسید و آثار ارزنده ای در هنر كاشی كاری پدید آمد. این شكوفایی در زمان افاغنه و زندیه رو به افول نهاد. در دوران قاجاریه نیز كاشی كاری معرق، تقلیدی ناقص از آثار گذشتگان بود. تا این دوران نقشهایی كه در كاشی كاری معرق به كار برده می شد نقش های اسلیمی بود. اما با سفر عده ای از هنرمندان به اروپا و گرایش آنان به هنر و فرهنگ اروپایی، تغییرات و دگرگونی های بسیاری در نقشهای كاشی كاری به عمل آمد و از آن پس طرح انسان و دیگر اشكال مانند اسلحه جنگی در هنر كاشی كاری دوران قاجاریه نمایان شد .

از آن دوران تا به امروز، این هنر، چونان گذشته رونق نداشته است و تنها عده ی كمی از هنرمندان در زنده نگهداشتن آن كوشا بوده اند.

وجه تشابه كاشی كاری معرق با معرق كاری روی چوب در شیوه ی عمل است كه در هر دو ،  نقش ها از تركیب قطعات رنگی جنس مورد نظر شكل می گیرد.

یكی از نمونه های قدیمی موجود آمیزه ی این دو هنر، دری قدیمی و بزرگ، متعلق به عصر قاجاریه است كه در ضلع شمال غربی محوطه وزارت آموزش و پرورش فعلی قرار دارد. ارتفاع این ساختمان در حدود چهار و نیم متر و عرض آن سه متر است و سردری نیم دایره در بالای آن قرار گرفته است. هر طرف این در به سه قسمت مربع شكل تقسیم شده است:

مربع بالایی آن شیشه و دو مربع پایینی  چوب برجسته و مسطحی است كه نقشهای اسلیمی معرق كاری شده در این قسمت جای گرفته است.

تاريخچه هنر معرق روي چوب

سابقه ی معرق كاری و آموزش آن در اداره كل هنرهای سنتی به سال 1309 ه . ش برمی گردد. در آن سال به پایمردی استاد حسین طاهرزاده بهزاد ، گروهی از هنرمندان نام آور هنرهای سنتی از سراسر كشور در تهران گرد هم آمده و مدرسه صنایع مستظرفه را بنیاد گذاشتند. این مؤسسه از دیرباز تا به امروز با عنوان های گوناگونی مانند: مدرسه صنایع قدیمه و هنرستان هنرهای ملی، اداره هنرهای ملی و مدتی نیز به عنوان یكی از واحدهای اداره كل آفرینش هنری و ادبی در وزارت فرهنگ و هنر سابق، در تعالی و تكامل هنرهای سنتی سهم بسزایی داشته است. این اداره كل در سال 1346 به اداره ی كارگاه های هنری تغییر نام داد و سرانجام در سال 1357 به عنوان یكی از واحدهای دفتر پژوهش و آفرینش به حیات خود ادامه داد . پس از پیروزی انقلاب، اداره ی مذكور به اداره ی كارگاه های هنری تغییر نام یافت و فعالیت های خود را در اداره ی كل هنرهای سنتی دنبال كرد. تا این زمان هنرجویان آن را منحصراً افراد علاقه مندی تشكیل می دادند كه  طی فراگیری به استخدام رسمی درمی آمدند.

از سال 1360 به استناد موافقتنامه معاونت فرهنگی وقت، واحد آموزش مستقلی برای تعلیم هنرهای سنتی آغاز به كاركرد و سرانجام در سال 1362 تأسیس رسمی اداره آموزش این اداره كل، برای عموم مشتاقان به فراگیری هنرهای سنتی، سرآغاز نوینی بر تداوم این هنرها شد و در كنارآن كارگاه منبت و معرق به سرپرستی استاد سید كمال میرطیبی همچنان به فعالیت های هنری خود ادامه داد.

در طی سالیان، معرق همپای حركت زمان پیشرفت كرد و تحولات و نوآوری های مختلفی در آن پدیدار شد. برای آشنایی با مسیر حركت این هنر، باید به اولین كارگاه منبت و معرق اشاره كرد كه در سال 1310 تحت سرپرستی استاد احمد امامی، تأسیس شد باید اشاره كرد و همچنین از اساتید متقدمی چون پرویز زابلی، عباس شهمیرزادی ، علی و خلیل امامی ، و احمد رعنا یاد كرد. ابتدا اهم فعالیت آن كارگاه، منبت كاری بود و به تدریج در كنار آن هنر معرق نیز پای گرفت.

این هنر در آغاز برای تزئین سطح میز، بوفه، در و تكیه گاه صندلی به كار برده می شد، و تنها نقش های اسلیمی یا گره یا پنج رنگ محدود چوب های آبنوس، فوفل ، گلابی، سنجد و توت مورد استفاده قرار می گرفت و گاه برای تنوع، از برش های خاتم برای اشباع نقش ها استفاده می كردند. رنگ خاتم ها به همان پنج رنگ فوق الذكر محدود بود و به خاتم چوبی شهرت داشت.

در آن ایام، شیوه معرق كاری در مقایسه با روش امروزی بسیار متفاوت بود و بیشتر به روش معرق هندی اجرا می شد. بدین طریق كه هنرمندان ابتدا به وسیله  كارد مخصوص منبت، محل قرار گرفتن نقش ها را روی شیء مورد نظر مطابق طرح می كندند و سپس نقش ها را از چوب های رنگی به وسیله ی مته ای كه اختصاص به تعمیر چینی داشت و سوهان های مخصوص و ارّه ای به نام چكی، دوربُری می كردند و در محل مقرر قرار می دادند.

نخستین تاریخی كه در مورد اشباع نقش های كنده شده به وسیله چوب های رنگی موجود است تابلویی مربوط به سال 1313 با نقش دوسوار كار است كه به وسیله احمد رعنا ساخته شده و متعاقب آن تابلوی دیگری مربوط به سال 1314 با نقش یك زن است كه توسط عباس شهمیرزادی اجرا شده است. هم اكنون دو تابلوی مذكور در نمایشگاه اداره كل هنرهای سنتی نگهداری می شوند.

عباس شهمیرزادی هنگام اجرای تابلوی بعدی خود ، به جای كندن سطح چوب به فكر ایجاد زمینه در اطراف نقش ها افتاد و از كنار هم قرار دادن قطعات چوب زمینه ای در اطراف نقش ها به وجود آورد. این تابلو، با مقطع بیضی، نشانگر نقش دو زن بود .

نخستین نمونه های موجود این روش، دو تابلوی مربوط به سالهای 1317 و 1319 است كه نقش پیكار دو سوار با یك شیر را نشان می دهد. این تابلوها مربوط به امتحان كلاس معرق «علی و خلیل امامی» است و هم اكنون در موزه هنرهای ملی نگهداری می شوند.

تاريخچه هنر معرق روي چوب

به دنبال این دگرگونی ها، در سال 1316 احمد رعنا با اثر ابداعی خود به نام شكارگاه، معرق را از حالت مسطح خارج كرد و به صورت نیم برجسته مطرح نمود كه همین شیوه تا امروز با نام منبت معرق متداول است. زمینه ی فكری این نوآوری از نقش های منبت كاری شده ی درهای كاخ مرمر شكل گرفت.

تا سال 1334 اجرای معرق با همان پنج رنگ محدود، متداول بود تا این كه محمد طاهر امامی كه در پی تنوع رنگ بیشتری در معرق بود ، در اندیشه ی به كارگیری مواد شیمیایی رنگی شد و جهت آزمون، نقش هایی روی یك راكت تنیس روی میز با استفاده از مواد یاد شده به وجود آورد. بدین منوال در پی شناسایی گوناگونی ِ رنگ، انواع چوب های صنعتی شناخته شد. ( این پی گیری همچنان ادامه دارد. )

در سال 1335، تعدادی پاراوان و بوفه ی معرق كاری شده از طرف دولت چین به دولت ایران اهدا شد كه هنگام حمل، تعدادی از آنها خسارت دید! مرمت بعضی از آنها با زمینه سیاه به محمد غفوری محول شد . وی با تهیه ماده سیاهی تركیب یافته از جوهر نیكروزین، پارافین و لاك الكل، قسمت های آسیب دیده را ترمیم كرد. لازم به توضیح است كه تا قبل از شناخته شدن جوهر نیكروزین برای سیاه كردن زمینه اشیای چوبی، صفحات موسیقی را می كوبیدند و سپس در الكل حل كرده و مقداری پارافین به آن اضافه می كردند و ماده سیاه به دست آمده را به وسیله پنبه بر روی شیء مورد نظر منتقل می كردند.

این گونه آزمون های پیاپی موجب پیدایش اندیشه نوینی در هنر معرق شد و بدین سان در سال های 36 یا 37 یك پاراوان كوچك با نقش گل و مرغ  توسط عزیزالله ویزایی با زمینه سیاه كه به شیوه ی  معرق های چینی بود ساخته شد و بدین ترتیب این سبك معرق در میان انواع آن جای گرفت.

در ادامه این تحولات در سال 1344 محمد طاهر امامی تابلویی با عنوان مرغ و آشیانه به وجود آورد كه مرغ تماماً از جنس صدف تهیه شده و كاملاً برجسته است و تنها به وسیله یكی از بالهایش به زمینه ی تابلو متصل شده است. وی با اجرای این تابلو به معرق تمام برجسته دست یافت.

در میان آثار معرق روی چوب كه تاكنون به وجود آمده ، «معرق خاتم»  چنانكه از نامش برمی آید، تركیبی از دو هنر بیان شده است كه مقام ویژه ی خود را از دیر باز حفظ كرده است. از بدو پیدایش كارگاه منبت و معرق، نوع ساده ی  معرق خاتم در میان شمسه ی نقش های گره با همان پنج رنگ طبیعی محدود اولیه به كار گرفته می شد.   

تاريخچه هنر معرق روي چوب

در سال 1337 در كارگاه خاتم سازی ، میز تحریری با نقش سیمرغ و اژدها، به سرپرستی شادروان علی نعمت تهیه شد و برای نقش های مذكور از برش های خاتم با رنگهای متنوع استفاده كردند كه همه به شیوه ی معرق، دُوربری و جاسازی شده بود. این تجربه ، انگیزه ی خلق تابلویی با طرح یك طوطی از خاتم های رنگی شد كه در سال 1342 توسط عزیزالله ویزایی، خارج از محیط كارگاه ها به مرحله اجرا در آمد و در سال 1349 اكبر سریری نخستین هنرمندی بود كه از این شیوه جهت ایجاد نقش یك پرنده بر روی تابلو استفاده كرد و بدین ترتیب این سبك معرق با نام «معرق خاتم» متداول شد.

در ادامه این دگرگونی ها در سال 1349 تابلویی به سبك امپرسیونیسم از طبیعت یك روستا كه توسط رضا شهابی  (یكی از شاگردان كمال الملك) نقاشی شده بود، به وسیله ی محمد طاهر امامی با رعایت اصول سبك یاد شده به صورت معرق ساخته شد.

از آن پس تا به امروز، شاهد تحولاتی چند در هنر معرق بوده ایم كه  این تحولات عبارتند از :

- نمایش بُعد از طریق فضاسازی ، كه تحولی در تركیب بندی های سطح گذاشته است.(تابلو بزم درویشان).

- استفاده از فلزات و سنگ (تابلو گلدان گل و زنان عشایر)

- نمایش نقش در دو سطح  (دو پلانه)

- نشان دادن عمق با استفاده از پلی استر (تابلو عقاب)

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 10:28  توسط منوچهر مزداپور  | 

ابزار كار معرق روی چوب و كاربرد آن

ابزار كار معرق روی چوب و كاربرد آن

1-  اره دست

همان اره معمولی با دسته چوبی است كه تیغه های متفاوت دارد و برای بریدن قطعه های بزرگ چوبی به كار می رود.

2-  اره چوب بُر

تیغه ای است باریك به طول 13 سانتی متر كه دنده های آن به صورت زوج با فواصل كم قرار گرفته است. این تیغه بر سر " كمان اره " متصل می شود و معمولاً برای بریدن فلز به كار می رود. ولی در معرق، شماره های دو صفر، یك و دو آن برای بریدن صدف و عاج و شبه عاج استفاده می شود.

3- ارّه فلز

تیغه ای است باریك به طول 13 سانتی متر كه دنده های آن به صورت فرد  با فواصل كم قرار گرفته است. این تیغه بر سر " كمان اره" متصل می شود و برای بریدن چوب به كار می رود. شماره های دو صفر و یك آن در معرق استفاده می شود.

4- پرس برقی

دستگاهی است برقی، شامل چهار ستون آهنی كه سه صفحه متحرك مستطیل شكل از چهار زاویه، به ستون ها متصل شده است و در قسمت بالای این چهار ستون حجم مكعب مستطیل آهنی قرار دارد كه موتور و دستگاه گرم كننده در این قسمت جای گرفته است و با روشن كردن آن در ضمن حركت صفحات، گرما به وسیله ی سیمی كه به هر یك از صفحه های مستطیل شكل متصل شده است انتقال می یابد.

حركت صفحه های یاد شده از طریق چهارستون آهنی است كه به عنوان اهرم برقی كار می كند و از طریق پایین به بالاست و در انتهای كار به مكعب فلزی دستگاه می رسد. در این حالت تمام صفحه های  به هم متصل شده و شیء مورد نظر كه میان آنها قرار دارد، تحت فشار و گرما قرار می گیرد. این دستگاه در سه اندازه " كوچك، متوسط و بزرگ " وجود دارد و میزان گرمای مورد نیاز برای برش دادن اشیاء معرق كاری شده 150 درجه سانتیگراد است .

5- پرس دستی (پیچ دستی)

وسیله ای است فلزی، شامل خط كشی قطور به طول 25 الی 50 سانتی متر كه در قطعه ی فلز به صورت افقی، یكی ثابت در انتهای خط كش و دیگری كه اهرم نامیده می شود در بالای آن به صورت متحرك ، قرار گرفته است.

پیچی كه یك دسته چوبی دارد در ابتدای اهرم متحرك نصب شده است. این وسیله برای ثابت نگهداشتن اشیاء و تحت فشار قرار دادن (پرس كردن) قطعه های كوچك معرق شده به كار می رود.

6- پیشكار

قطعه چوب مستطیل شكلی است به طول 20 سانتی متر و عرض 10 سانتی متر كه یك طرف عرض بر لبه میز نصب می شود و در میان طرف دیگر، شیاری به طول تقریبی 4 سانتی متر و عرض 1 سانتی متر وجود دارد كه در میان تخته به هم متصل می شود . این تخته به صورت معلق به لبه میز متصل شده و از آن برای خرد كردن و دور بُری نقش های چوبی استفاده می گردد./

7- تیزك

قطعه فلز نوك تیزی است كه قابلیت انعطاف بسیار دارد و برای برداشتن نقش های چوبی بریده شده از درون قالب خود، استفاده می شود.

8- چكش

همان چكش معمولی است كه مورد استفاده عموم است و برای كوبیدن میخ به كار می رود. در معرق نوع 100 گرمی آن استفاده می شود.

9- سوهان تخت

سوهانی است به طول 45 سانتی متر كه 35 سانتی متر آن به پهنای 5/3 سانتی متر از دو طرف مضرّس است و یك سانتی متر باقی مانده در انتها باریك می شود، در موقع كار به عنوان دستگیره مورد استفاده قرار می گیرد.

 10 - سوهان چوب ساب

تیغه ای فلزی به طول 30 سانتی متر كه دسته ای پلاستیكی به آن متصل است. این وسیله برای صیقل دادن سطح شیء معرق شده ای به كار می رود كه در آن صدف یا عاج وجود نداشته باشد.

11- كمان اره

وسیله ای است فلزی و منحنی، به شكل نعل اسب، كه دسته ای چوبی به یك سر آزاد آن متصل است و تیغه هایی با شماره های متفاوت به وسیله دو پیچ خروسك به دو سر كمان اره متصل می شود.

اگر قوس منحنی كمان اره كوچكتر از اندازه شیء باشد، می توان دو میله هر قطر كمان اره به وسیله پیچ خروسك به دو سر آن اضافه كرد. این عمل باعث بلندتر شدن طول كمان اره شده و به راحتی می توان آن را در اطراف شیء حركت داد.

هنگام به كار بردن این وسیله حتماً باید دقت كرد كه كمان آن به حالت افقی و با فاصله 1 تا 2 سانتی متر تا كتف قرار بگیرد و تیغه آن با تخته پیشكار زاویه ای 90 درجه تشكیل بدهد.

12  رنده ی دستی

شامل صفحه ای مستطیل شكل است كه عرض های آن با قوس منحنی به طرف خارج متمایل شده است. در قسمت زیرین، این صفحه با فاصله 5/6 سانتی متر از یك طرف لبه ی قوس دار شكافی به طول 5 سانتی متر و عرض نیم سانتی متر وجود دارد كه محل قرار گرفتن تیغه ی رنده است.

در دو عرض این صفحه در قسمت روی آن دو دسته چوبی كوچك به دو شكل متفاوت نصب شده كه یكی از آنها كروی شكل است و بر روی پایه ای به طول 6 سانتی متر قرار گرفته و دیگری تركیب چكمه ای را به طول 11 سانتی متر دارد كه به صورت معكوس در جای خود نصب شده است.

در میان این صفحه ابتدا تیغه رنده به طول 5/15 و عرض 6 سانتی متر و سپس تیغه كمك رنده به طول 5/13 سانتی متر با همان عرض قرار گرفته است و به وسیله یك صفحه فلزی براق به نام گیره تیغه، به روی سطح از یك قطعه چدنی سیاه، كه به عنوان پایه محسوب می شود نصب شده است و در زیر پایه ی چدنی پیچی قرار دارد كه به وسیله شل و سفت كردن آن فنر تیغه آزاد شده و می توان آن را به طرف بالا و پایین حركت داد.

لازم به یادآوری است كه در بالای پایه چدنی یك اهرم فلزی باریك به طول شش سانتی متر قرار دارد كه با حركت آن به طرف راست یا چپ تیغه به همان سمت كمی پایین تر از طرف دیگر قرار می گیرد.

از این رنده برای صاف كردن سطوح ناهمواره استفاده می شود.

13  - سنگ نفت

قطعه سنگ سیاه رنگی است كه در میان قالبی از چوب جای گرفته است و برای تیز كردن تیزك از آن استفاده می شود.

این سنگ دارای دو سطح دندانه دار زبر و نرم است كه ابتدا نوك تیزك را به وسیله دندانه های درشت تراش داده و سپس با دندانه های ریز صیقل می دهند . سنگ نفت را همیشه در مقداری از نفت نگهداری می كنند تا مقداری از چربی نفت در آن نفوذ كند و فقط به هنگام استفاده آن را از نفت خارج می سازند.

14 - گازانبر

وسیله ای است فلزی شامل دو دسته و دو لبه ی قوس دار كه دسته های آن با فاصله ای معین قرار گرفته و به تدریج به هم نزدیك می شوند تا در نقطه ای به یكدیگر متصل شوند و دو لبه قوس دار آن به بالای این مقطع اتصال یافته كه در هنگام بسته بودن، تركیب دایره ای به خود می گیرد. این وسیله در شماره های مختلف  وجود دارد كه در معرق، از شماره 6 آن استفاده می شود. از این وسیله برای بیرون آوردن میخ از محلی كه چوب ها را موقتاً به هم متصل كرده است استفاده می كنند.

خط كشی است فلزی به طول 50 سانتی متر كه در انتها به یك فلز قطور صاف به طول 5/13 سانتی متر متصل شده كه با خط كش تشكیل زاویه ی قائمه را می دهد.

گونیایی با خط كش چوبی به طول 100 سانتی متر وجود دارد كه از آن برای صاف كردن لبه های ناصاف شیء معرق شده استفاده می شود.

  16- لیسه

قطعه فلزی است مستطیل شكل به صخامت یك میلی متر كه قابلیت انعطاف بسیار دارد و برای جمع آوری براده ی چوب از سطح كار و همچنین پرداخت آن مورد استفاده قرار می گیرد.

17 - ماشین پرداخت

دستگاهی است به طول 45 سانتی متر كه از سه قسمت: دسته، بدنه و صفحات پرداخت كننده تشكیل شده است.

الف – دسته:این قسمت خود دارای دو دسته است :

1- دسته ای به طول 18 سانتی متر كه در انتهای بدنه قرار گرفته و سیم برق به آن متصل می شود محل قرار گرفتن دست راست است.

2- دسته ای به طول 12 سانتی متر كه در طرف راست بالای بدنه قرار گرفته و محل قرار گرفتن دست چپ است. بر روی این دسته ها پوشش عایقی از جنس پلاستیك وجود دارد.

ب – بدنه : این قسمت از دستگاه به طول 28 سانتی متر است كه 18 سانتی متر آن تركیبی تقریباً استوانه ای  شكل دارد و موتور برقی در میان آن جای گرفته است. در قسمت بالای بدنه حجم نیمكره مانندی به قطر 10 سانتی متر قرار دارد كه صفحات پرداخت كننده به وسیله پیچی كه در مركز نیمكره مسطح قرار دارد متصل می شود.

ج – صفحات پرداخت:صفحات پرداخت كننده در سه نوع متفاوت به كار برده می شود:

1- صفحه سنگ سمباده: صفحه ای دایره شكل به قطر 18 سانتی متر كه میان آن دایره ای به قطر 2 سانتی متر خالی است كه محل قرار دادن مهره ی پیچ متصل كننده به بدنه است. ضخامت این صفحه 2 سانتی متر است كه شامل یك صفحه فلزی باریك و یك لایه ابر فشرده به ضخامت 5/1 سانتی متر است.

2- صفحه پوست بره ای: پوست بره ی دباغی شده دایره شكلی است به قطر 18 سانتی متر كه كناره ای پارچه ای دارد. این صفحه بر روی صفحه سنگ سمباده قرار می گیرد و به وسیله یك بند، كناره پارچه ای را در زیر سنگ سمباده جمع كرده و محكم می كند.

3- صفحه پرداخت: صفحه ای است دایره شكل از جنس نمد و به قطر 18 و ضخامت 5/2 سانتی متر و دایره ای میان تهی به قطر 5/4 سانتی متر در مركز آن قرار دارد كه محل قرار گرفتن مهره پیچ متصل كننده به بدنه است. از این وسیله برای پرداختن اولیه شی معرق شده استفاده می كنند.

18 – مته دستی

وسیله ای است به طول 30 سانتی متر كه شامل: سر مته، بدنه و دسته است:

الف – سرمته: تركیب تقریباً بیضی شكلی ، به بلندی 5 سانتی متر دارد كه میله ی مته در میان سوراخی كه در یك طرف آن وجود دارد قرار می گیرد.

ب – بدنه:یك قطعه فلز مستطیل شكل  به طول 12 و عرض 2 سانتی متر است كه چرخ دنده ای به قطر 8 سانتی متر به آن متصل است و به وسیله دسته كوچك چوبی كه به اهرمی به طول 4 سانتی متر اتصال دارد به حركت در می آید.

ج – دسته: در انتهای بدنه، دسته ای چوبی به طول 13 سانتی متر قرار دارد .

شیوه استفاده از این وسیله بدین ترتیب است كه ابتدا سر مته را به طور عمودی بر روی كار قرار داده و به وسیله چرخانیدن دسته چرخ دنده مته را به حركت درآورند تا محل مورد نظر را سوراخ كند.

19- مداد و متر

از مداد برای علامت گذاری و از متر برای اندازه گیری استفاده می شود.

  20- مغار لیسه تیز كن

سوهانی است سه پهلو كه هر سه بـَر ِ آن تراش داده شده است و برای تیز كردن لبه های لیسه به كار می رود.

21 – میخ

در معرق سه نوع میخ مورد استفاده قرار می گیرد: سایه، سنجاقی و كبریتی.

الف – میخ سایه: بسیار ریز با نوك باریك به طول 8 میلی متر است و در مرحله ای كه نقش های برده شده موقتا به سطح نصب می شوند مورد استفاده قرار می گیرد.

ب – میخ سنجاقی :میخی ریز به طول 12 میلی متر است كه برای نصب مدل به سطح كار تخته ی  پشت كار چند سه لایی، استفاده می شود.

ج – میخ كبریتی: میخی بزرگتر از دو نوع قبل است و طول تقریبی آن 5 سانتی متر است كه در كارهای جنبی مورد استفاده قرار می گیرد.

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 10:26  توسط منوچهر مزداپور  | 

معرق

معرق

معرق‌سازی در ایران از سده ۶ هجری و دوره سلجوقیان با ساخت کاشی معرق پیشرفت کرد و در سده هشتم کامل‌تر و ظریف‌تر شد. در سده نهم و دهم هجری نیز رشد بسیار زیادی کرد. شهرهای اصلی معرق‌سازی در این دوره اصفهان، یزد، کاشان، هرات، سمرقند و آران و بیدگل بودند.

هنر موزائیک از دیرزمان شناخته شده بود و تا به امروز نیز کاربرد دارد. در میانرودان و مصر باستان نوعی موزائیک در اندازه‌های کوچک و برای مصارف تزئینی و زینتی ساخته می‌شد ولی رومیان آن را چون یک قالب هنری همپایهٔ دیوارنگاری به کار می‌بردند. صنعت موزاییک سازی توسط هنرمندان صدر مسیحیت ادامه یافت و در اوایل قرون وسطی به خصوص در قلمرو امپراتوران بیزانسی به اوج شکوفایی خود رسید (مثلاً موزاییک‌های کلیسای سان وتیله در راونا)

در دایرةالمعارف هنر (نوشته رویین پاکباز)، در تعریف معرق چنین آمده‌است: معرق (موزائیک Mosaic) طرح پیک نما یا انتزاعی ساخته شده از قطعات سنگ، شیشه، سفال، چوب رنگین بر روی دیوار، سقف، زمین و غیره‌است.

انواع معرق
معرق‌کاری در ایران

در بعضی از منابع به اشتباه گفته شده‌است که معرق چوب برگرفته از کاشی معرق است و معرق در ایران از هند وارد شده‌است. در حالیکه در سبک هندی چوب زمینهٔ کار یک تکه‌است و به علاوه جنس چوب از فوفل است..شیوه‌ای کار در سبک هندی به این شکل است که ابتدا طرح را بر روی چوب پیاده کرد و سپس شکل‌ها را بریده و بعد با تکه‌های مختلف چوب پر می‌کنند.

طبق آخرین کاوش‌هایی که در شهر سوخته واقع در زابل انجام گرفته‌است، شانه‌ای پیدا شده‌است که بر روی آن گلی با تکه‌های چوب کار شده‌است. این شانه متعلق به ۵۰۰۰ سال پیش است. پیدا شدن این شانه دلیلی بر بطلان دو نظریه فوق‌الذکر می‌باشد. علاوه بر این طرح گل روی شانه با طرح گلی که بر روی سفالینه‌ها کشف شده‌است یکی می‌باشد که نشان می‌دهد شانهٔ یافت شده نمی‌تواند از جایی وارد ایران شده باشد


+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 10:19  توسط منوچهر مزداپور  | 

+ نوشته شده در  شنبه یکم مهر 1391ساعت 10:3  توسط منوچهر مزداپور  | 

مطالب جدیدتر